Сериозни забелешки од Стејт департментот: Слободата на медиумите во Северна Македонија под притисок

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Сериозни забелешки од Стејт департментот: Слободата на медиумите во Северна Македонија под притисок

13 август 2025

• од Станча Јаќимовски

Во најновиот Извештај за човековите права за 2024 година, Стејт департментот на САД нотира дека состојбата со човековите права во Северна Македонија не доживеала значителни промени, но посочува сериозни проблеми со слободата на изразување и медиумите. Документот укажува на случаи на насилство и закани врз новинари, тужби против медиумски работници и политички притисоци врз уредничката независност.

Проблеми со слободата на медиумите

Иако Уставот ја гарантира слободата на изразување и Владата воопшто го почитува ова право, медиумски организации алармираат за бројни предизвици. Во извештајот се наведуваат тужби против новинари, притисоци кон оние кои истражуваат корупција, пораст на говор на омраза на интернет и самоцензура.

Спорни се и измените на Законот за аудио-визуелни медиумски услуги, кои овозможуваат Владата да финансира кампањи со „висок јавен интерес“ преку комерцијални медиуми. Независните медиумски здруженија стравуваат дека ова може да доведе до корупција и клиентелизам.

Здружението на новинари на Македонија (ЗНМ) регистрирало зголемување на нападите врз новинари, особено врз жени новинарки. „Репортери без граници“ предупредуваат дека политичката поларизација и влијанието на најголемите партии креираат паралелни медиумски системи под нивна контрола, додека јавниот сервис нема уредничка и финансиска независност.

Судски тужби и правна рамка

Клеветата и навредата остануваат граѓански прекршоци, а од септември 2024 четири новинари се соочиле со стратешки судски тужби (SLAPPs). Од 2021 година до септември 2024, ЗНМ регистрирало 25 кривични пријави за злоупотреба на новинари.

Работнички права и безбедност при работа

Во однос на работничките права, Владата и работодавачите генерално го почитуваат правото на здружување, штрајк и колективно договарање, иако постојат законски ограничувања. Стандардите за безбедност на работа се оценети како соодветни, но честопати се прекршуваат во градежниот и земјоделскиот сектор.

Сепак, извештајот критикува неефикасно спроведување на законите за минимална плата и работна безбедност, со недоволно распределени трудови инспектори и несоодветни казни за прекршителите.

Притвори и полициско постапување

Законот забранува произволно апсење, а Владата генерално ги почитува овие одредби. Сепак, има пријави за злоупотреба и прекумерна сила од полицијата. Во првите седум месеци од 2024, поднесени се 37 жалби за полициско насилство, од кои три се потврдени.

Положба на бегалците и мигрантите

Владата соработува со УНХЦР и обезбедува заштита за бегалци и лица без државјанство, но има пријави за враќање мигранти во соседни земји без соодветна правна постапка. Огромен дел од барателите на азил ја напуштаат земјата веднаш по аплицирањето.

Позитивно е оценето усвојувањето на измените на Законот за странци во декември 2023, кои им овозможуваат на бегалците од Косово со супсидијарна заштита да аплицираат за постојан престој преку поедноставена процедура.