Хрватскиот пример со еврото: Инфлација, но и економски успех

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Хрватскиот пример со еврото: Инфлација, но и економски успех – лекција за Бугарија

29 јули 2025

• од Вардарски

Бугарија се наоѓа на чекор од приклучување кон еврозоната, но кај граѓаните растат загриженоста, протестите и песимизмот. Страв од поскапување доминира во јавниот дискурс. Меѓутоа, искуството на последната земја што го помина овој процес – Хрватска, носи порака: „Спокойно!“, пренесува Politico.

Што покажува хрватското искуство?

Хрватска стана дел од еврозоната на почетокот на 2023 година. Иако инфлацијата се зголеми, повеќето економисти се согласуваат дека ефектот од новата валута е спореден. Доказите укажуваат на стабилна економија, значителен раст на платите и зголемен интерес за инвестиции – развој кој може да послужи како модел за Бугарија, која веќе во јули почнува со прикажување на цени и во евра и во лева.

Инфлација – да, но економски бенефити уште повеќе

Хрватска забележа економски раст од 3.8% во последната година – еден од највисоките во ЕУ. Туризмот, кој сочинува околу 20% од БДП, бележи рекорден раст. Невработеноста е на најниско ниво од 1996 година, а платите се зголемени за над 30% по воведувањето на еврото.

Иако инфлацијата останува висока, експертите истакнуваат дека тоа главно се должи на глобални фактори како што се пандемијата, енергетската криза и растот на цените на услугите. Професорот Петар Сориќ од Универзитетот во Загреб објаснува дека Хрватска го воведе еврото „во услови на безпрецедентен инфлаторен притисок“, што го отежна препознавањето на вистинските причини за растот на цените.

Двоен етикет – без двојна заштита

И покрај законската обврска цените да се прикажуваат и во куни и во евра, многу трговци ги зголемија цените уште пред официјалниот датум, со цел да избегнат санкции подоцна. Ова предизвика чувство на измама кај потрошувачите и дури доведе до бојкоти против големите синџири – што натера владата привремено да постави тавани на цените на основни производи.

Бугарија планира сличен пристап, но во посмирена инфлаторна околина. Според проф. Сориќ, земјата има „многу појасна слика за ценовните трендови“ и ќе може поефикасно да се справи со нелојалните практики.

Што доби Хрватска?

Покрај отстранувањето на трошоците за менување валута, хрватските бизниси бележат пад на ризикот за јавниот долг. Трошоците за валутни трансакции се намалени за околу 160 милиони евра годишно, според Централната банка на Хрватска.

Најважно, довербата во институциите е зголемена. Еврозоната се доживува како симбол на стабилност, што привлекува инвеститори и го зајакнува политичкото интегрирање во ЕУ.

Урок за Бугарија: Подготовка, дисциплина, транспарентност

„Целосниот успех“ на Хрватска, како што го опишува Ана Шабиќ од Хрватската централна банка, не се должи на среќа, туку на „детално и навремено планирање“. Клучно било јасното распределување на одговорностите меѓу институциите, активната комуникација со јавноста и строгата контрола на пазарот.

Бугарија веќе демонстрира фискална дисциплина и стабилен валутен борд. Доколку ги извлече вистинските поуки од хрватското искуство, стравовите од шок-поскапувања може да се покажат како претерани.