Џорџа Мелони им оддаде почит на илјадниците Италијанци убиени од режимот на Тито

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Џорџа Мелони им оддаде почит на илјадниците Италијанци убиени од режимот на Тито

11 февруари 2026

• од Станча Јаќимовски

Премиерката на Италија Џорџа Мелони им оддаде почит на илјадниците Италијанци убиени по Втората светска војна од режимот на Јосип Броз Тито, како и на оние што биле принудени да ги напуштат своите домови во Истра и Далмација. Повод за обраќањето беше одбележувањето на Денот на сеќавањето – официјален датум во Италија посветен на жртвите на фојбите и на присилното иселување на италијанското население од териториите што по војната преминале под југословенска управа.

„Стотици илјади Италијанци избраа да остават сè зад себе, наместо да се откажат од својот идентитет“, истакна Мелони. Таа нагласи дека италијанската држава нема право да се плаши од историската вистина и мора јасно да го отфрли секој обид за негирање или омаловажување на извршените злосторства.

„Сеќавањето не е омраза, туку правда. Тоа е темел на заедничка историска меморија што ја обединува и зајакнува националната заедница и го отвора патот за идните генерации“, порача премиерката.

Мелони посочи дека Италија има историска одговорност ова сеќавање да го зачува и да го пренесе. Како доказ за таа позиција ги наведе бројните комеморативни иницијативи организирани и годинава од владата, меѓу кои и „Возот на сеќавањето“, кој ќе помине од север кон југ на Италија, симболично следејќи ја рутата на оние што, и покрај присилниот егзодус, избрале да останат Италијанци.

„Италија никогаш повеќе нема да дозволи оваа историја да биде изопачувана, негирана или избришана. Ова не е приказна на една гранична област или на една заедница – ова е приказна на цела Италија, приказна на секој од нас“, нагласи таа.

Денот на сеќавањето е посветен конкретно на жртвите на фојбите – убиства и егзекуции без суд и пресуда извршени од југословенските партизански формации и тајната полиција ОЗНА – како и на иселувањето на Италијанците од Истра и Далмација по Втората светска војна. Во периодот од 1943 до 1954 година, меѓу 200.000 и 350.000 луѓе ги напуштиле овие територии. Најголемиот дел од нив биле етнички Италијанци, но меѓу иселениците имало и Словенци и Хрвати што одлучиле да го задржат италијанското државјанство. Покрај насилството, егзодусот бил забрзан и од национализацијата, конфискацијата и административниот притисок.

Во годините по 1945-та, за време на диктатурата на Тито, Југославија била исполнета со бројни логори – од Триглав до Гевгелија. Во Словенија, во масовни гробници, се проценува дека се закопани над 150.000 жртви на режимот. Во Хрватска и денес не постои прецизна бројка за убиените, вклучително и жени и деца. Слична била судбината и на противниците на режимот во Србија, каде според најскромните проценки биле убиени повеќе од 55.000 луѓе.

Во Босна и Херцеговина се наоѓал и логорот Добој, еден од најозлогласените, каде загинал дел од интелигенцијата на Македонија. Во самата Македонија, ликвидацијата на елитата, политичките опоненти и македонските патриоти започнала уште есента 1944 година, со илјадници жртви без суд и пресуда. Во затворот „Идризово“ и логорот „Отешево“ на Преспанското Езеро животот го загубиле стотици македонски Бугари, меѓу кои и лица со левичарски убедувања и поранешни членови на ВМРО.

Србија и Македонија остануваат единствените поранешни југословенски републики што и денес не ги имаат целосно декласифицирано архивите на ОЗНА, УДБА и КОС – репресивните безбедносни служби од времето по Втората светска војна.