Миноски: Државата мора да реагира веднаш и таргетирано во услови на глобален шок

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Миноски: Државата мора да реагира веднаш и таргетирано во услови на глобален шок

23 март 2026

• од Станча Јаќимовски

Интервју со Кирил Миноски, поранешен министер за финансии и екс директор на УЈП

Во време на засилен глобален притисок врз енергетските пазари и нарушени синџири на снабдување, економиите ширум светот се соочуваат со сериозни предизвици. Ценовните шокови, особено кај енергенсите, директно се прелеваат врз стандардот на граѓаните и конкурентноста на компаниите. Во такви услови, според Кирил Миноски, потребна е брза, прецизна и временски ограничена реакција од државата.

Итни и таргетирани мерки како прв одговор

Миноски оценува дека актуелната состојба претставува класичен глобален шок на страната на понудата, предизвикан од нарушувања во транспортот и снабдувањето со нафта и гас. Во вакви околности, државата мора да реагира веднаш и таргетирано, следејќи ги примерите на земјите од регионот и Европската Унија.

„За почеток, неопходно е намалување на ДДВ за горивата, што веќе е најавено, но треба да постои подготвеност за дополнително намалување доколку кризата се продлабочи. Исто така, треба да се разгледа и намалување на акцизата, за што веќе постои законска можност“, истакнува Миноски.

Тој додава дека ваквите даночни интервенции веќе се применети во повеќе европски земји и претставуваат ефикасен начин за директно ублажување на ценовниот притисок.

Контрола на маржите наместо целосно замрзнување

Покрај даночните мерки, Миноски предлага воведување ограничувања на трговските маржи за основните производи, со цел да се спречат шпекулативни поскапувања.

„Ограничувањето на маржите е пофлексибилна и поефикасна мерка од целосно замрзнување на цените“, вели тој.

Во однос на замрзнувањето на цените, Миноски предупредува дека тоа може да се користи само како краткорочна мерка во екстремни ситуации. Искуствата од повеќе земји покажуваат дека ваквиот пристап носи ризик од недостиг на производи.

„Подобро решение е поставување горна граница на цените или ограничување на маржите, со јасно дефиниран временски рок“, потенцира тој.

Инфлацијата бара координиран пристап

Актуелниот инфлаторен притисок, според Миноски, не може да се реши со една единствена мерка. Станува збор за комплексен проблем предизвикан од глобални фактори, особено од енергетскиот сектор.

„Клучно е да се спречи автоматско прелевање на високите цени на енергенсите во сите останати производи. Тоа бара засилен пазарен надзор и санкционирање на картелско однесување“, објаснува тој.

Дополнително, тој нагласува дека државата треба да вложи напори во зголемување на домашното производство, особено во секторите храна и енергија, со што ќе се намали зависноста од увоз и надворешни шокови.

Ограничена, но доволна отпорност

Во однос на финансиската состојба на економијата, Миноски смета дека постои простор за краткорочна реакција, но не и за долгорочни, скапи интервенции.

„Дури и најразвиените економии применуваат привремени мерки и користат стратешки резерви, но избегнуваат трајни субвенции. Тоа треба да биде принцип и кај нас“, нагласува тој.

Според него, неопходно е и внимателно управување со буџетот, со фокус на кратење на непродуктивните расходи.

Фокус на долгорочна стабилност

Иако државата може да го амортизира првиот удар од кризата, Миноски потенцира дека за подолгорочна стабилност се потребни структурни промени.

„Клучот е во енергетската диверзификација и зголемување на домашното производство. Без тоа, секоја следна криза ќе има слични последици“, заклучува тој.