22 февруари 2026
• од Гоце Кически
Европскиот пазар на градски автобуси влезе во нова ера во 2025 година, кога возилата со нулта емисија станаа доминантна сила во новите набавки. Она што до пред неколку години изгледаше како амбициозна визија, денес е реалност: електрификацијата на тешките возила во Европа се одвива побрзо од очекувањата. Во овој контекст, Бугарија се позиционира меѓу водечките земји, демонстрирајќи дека транзицијата може да биде и брза и систематска.
Според најновите податоци, шест од десет нови градски автобуси во Европската унија во 2025 година биле со нулта емисија. Батериските електрични модели сочинувале повеќе од половина од новите продажби, додека автобусите на горивни ќелии заземале помал, но растечки удел. Овој резултат претставува драматична промена во однос на 2019 година, кога електричните автобуси имаа само маргинално присуство на пазарот.
Она што особено се издвојува е фактот дека пет земји членки постигнале целосна електрификација на новите градски автобуси во 2025 година. Меѓу нив е и Бугарија, која се најде рамо до рамо со Данска, Естонија, Латвија и Словенија. Овој резултат ја става земјата во групата на најамбициозни и најуспешни примери за енергетска транзиција во јавниот превоз.
Напредокот на Бугарија е особено значаен ако се има предвид дека електрификацијата на автобускиот сектор долго време се сметаше за технички и финансиски предизвик. Денес, искуството од повеќе европски градови покажува дека технологијата е зрела, а економската логика сè поубедлива. Токму вакви примери го оттурнуваат пазарот преку пресвртната точка, по која електричниот погон станува нов стандард.
Иако водечките пазари веќе го забрзаа темпото, следната фаза на раст ќе зависи од земјите што досега заостануваа. Новите стандарди за јаглерод диоксид, кои се насочени кон производителите на возила, треба да обезбедат поширока и порамномерна електрификација низ целиот континент. Овие правила не се однесуваат само на градските автобуси, туку постепено го опфаќаат и меѓуградскиот сегмент, што сигнализира уште подлабока трансформација на секторот.
Технолошките трендови исто така се јасно дефинирани. Батериските електрични автобуси континуирано го зголемуваат својот удел и го носат главниот товар на транзицијата. Наспроти тоа, растот на автобусите на горивни ќелии останува умерен, со најголема концентрација во германскиот пазар. Во меѓувреме, хибридните и гасните решенија забележуваат значително опаѓање, што укажува дека пазарот постепено се консолидира околу вистински технологии со нулта емисија.
Првата фаза од европската директива за чисти возила, која постави обврзувачки цели за јавните набавки во периодот од 2021 до 2025 година, во голема мера ја исполни својата мисија. Повеќето земји ги надминаа минималните барања и го забрзаа темпото на декарбонизација побрзо од предвиденото. Просечно, уделот на автобуси со нулта емисија во овој период е речиси двојно поголем од првично поставената цел.
Сепак, сликата не е целосно униформна. Неколку пазари во Централна Европа сè уште се борат да го фатат чекорот, иако кај некои од нив веќе се гледа забрзување. Ова ја нагласува важноста на втората фаза од директивата и на новите цели за 2030 година, кои треба дополнително да го турнат пазарот напред.
Во меѓувреме, примерот на Бугарија испраќа јасна порака: кога постои комбинација од политичка волја, јавни инвестиции и пазарна зрелост, електрификацијата на јавниот превоз може да се случи многу побрзо отколку што се претпоставуваше пред само неколку години. Европа веќе ја помина пресвртната точка, а трката сега се води за тоа кој најбрзо ќе ја доврши трансформацијата.
Романија се восхитува на Бугарија за новиот научен проект – за што станува збор?
Ненадминливи Понуди Дневно
4.8 (10276 рецензии)
Заштедете 152.00 ден

