Ако се излее хромот во Јегуновце – ризикот не е локален, туку за цело Скопје

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Ако се излее хромот во Јегуновце – ризикот не е локален, туку за цело Скопје

07 април 2026

• од Станча Јаќимовски

Проблемот со индустриската депонија на поранешниот комбинат „Југохром“ во Јегуновце повторно се враќа во фокусот на јавноста. Предупредувањата од експертите стануваат сè погласни, а прашањето што се отвора е едноставно, но сериозно: дали државата доволно брзо реагира на потенцијална еколошка закана со долгорочни последици?

Опасен отпад со огромни размери

Професорот Златко Илијоски алармира дека на локацијата има околу 7.000 тони шестовалентен хром (Cr6+), супстанца позната по својата висока токсичност и канцерогеност.

Според неговите проценки:

депонијата содржи околу 1,1 милион кубни метри материјал
вкупната маса надминува два милиона тони

Овие бројки ја прават секоја интервенција не само скапа, туку и технички исклучително сложена.

Локација што ја зголемува загриженоста

Она што дополнително ја зголемува тревогата е местоположбата на депонијата. Таа се наоѓа во близина на:

Жеденски масив
изворот Рашче

Овој регион е клучен за водоснабдувањето на Скопје, што значи дека евентуално загадување би имало директни последици за стотици илјади граѓани.

Научни податоци што не смеат да се игнорираат

Во научен труд објавен во 2021 година, во кој учествува и Илијоски, се наведува дека:

максимално дозволената концентрација на Cr6+ е 0,01 mg/l
во анализираните води се регистрирани вредности:
- од 0,052 до 132,98 mg/l во плитки подземни води
- до 725 mg/l во дренажен исцедок

Овие податоци покажуваат сериозно надминување на дозволените граници и укажуваат на потенцијален ризик за екосистемот и здравјето на луѓето.

Државата има студии – но нема конечна одлука

Министерството за животна средина во 2024 година нарачало студија за решавање на проблемот, која била доставена во декември. Во неа се разгледуваат неколку можни решенија:

изнесување на отпадот надвор од државата
третман на лице место
изградба на т.н. „саркофаг“ (изолација на депонијата)

Во јавноста, како најреална опција се споменува токму последната – долгорочно стабилизирање и изолирање за да се спречи контакт со вода.

Систем што функционира – но со слабости

Од надлежните институции велат дека депонијата е една од 16-те „жешки еколошки точки“ во земјата. Уште од 2005 година се финансира работа на пречистителна станица која:

ги третира водите од депонијата
ги контролира подземните води

Сепак, институциите признаваат дека:

системот е застарен и сложен
има чести проблеми со дренажата и пумпите
понатамошна контаминација не може целосно да се исклучи

Дали водата е безбедна?

Од ЈП Водовод и канализација уверуваат дека:

водата во Скопје е безбедна за пиење
мониторингот се врши редовно
сите анализи ги исполнуваат законските стандарди

Но, клучното прашање останува:
што ќе се случи ако состојбата се влоши, а решението и понатаму се одложува?

Проблем што не трпи одлагање

Јегуновце повторно станува симбол на долгогодишен системски проблем:
опасноста е позната, податоците се измерени, студиите се изработени – но решението сè уште се чека.

Кога станува збор за депонија со токсичен хром, во близина на главниот воден ресурс на Скопје, прашањето веќе не е дали проблемот постои, туку колку долго може да се одложува неговото конечно решавање без сериозни последици.