Арменија и Азербејџан на праг на историски мир: Москва губи влијание во Јужен Кавказ

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Арменија и Азербејџан на праг на историски мир: Москва губи влијание во Јужен Кавказ

10 јули 2025

• од Тодор Вангелов

Историскиот чекор кон помирување меѓу Ерменија и Азербејџан ги редефинира геополитичките односи во Јужен Кавказ, при што руското влијание забрзано слабее. Лидерите на двете земји, премиерот на Ерменија Никол Пашинјан и претседателот на Азербејџан Илхам Алиев, се сретнаа денеска во Абу Даби со цел да го финализираат мировниот договор – без посредништво од Русија.

По речиси четири децении конфликти, оваа билатерална средба претставува пресвртна точка не само за двете земји, туку и за целиот регион. Соочени со последиците од руската инвазија врз Украина, и Ереван и Баку избраа да се дистанцираат од Москва, која сè повеќе се перципира како дестабилизирачки фактор наместо како гарант на безбедноста.

„Ова е првпат Русија да биде отстранета од равенката Ерменија-Азербејџан,“ изјави Ричард Гирагосијан, директор на Центарот за регионални студии во Ереван. „И двете земји имаат заеднички интерес – да ја намалат, па дури и целосно да ја елиминираат зависноста од Кремљ.“

Москва како изгубен играч

Во изминатите години, особено по поразот во Украина, Русија драматично го изгуби авторитетот меѓу своите поранешни сојузници. Во 2023 година, Азербејџан ја врати контролата врз Карабах, при што Русија не направи ништо за да го спречи тоа, и покрај нејзиното воено присуство во регионот. Ерменија, соочена со реалноста на „руската ненадежност“ уште од војната во 2020 година, конечно ја отфрли илузијата за сигурноста која наводно ја нудеше Москва.

Дополнително, обидите на Русија да го задржи своето влијание преку дезинформации – вклучувајќи и лажни наводи за биолошки лаборатории и засилување на военото присуство – само ја засилија недовербата кон Кремљ.

Внатрешна дестабилизација инспирирана од Москва?

Во последните месеци, Ерменија беше погодена од серија обиди за државен удар, последниот вклучувајќи и високи претставници на Апостолската црква и руско-арменскиот олигарх Самвел Карапетјан. Премиерот Пашинјан ги нарече случувањата обид за „криминален преврат“ поддржан од „олигархиско-клерикални кругови“ со врски во Москва.

Гирагосијан истакнува дека овие обиди не биле сериозни по својата сила, туку по својата симболика – обид да се привлече руска поддршка во дестабилизирање на демократски избраната власт.

ЕУ како иднина, не Кремљ

Ерменија веќе ги презема првите чекори кон Европската унија, вклучувајќи и законски иницијативи за усогласување со европските стандарди. Наместо да бара провокации како членство во НАТО, Ереван следи умерена, но одлучна проевропска линија, втемелена врз демократски вредности и економска соработка.

Истовремено, се обновуваат и односите со Турција – некогашниот историски противник – во интерес на регионална стабилност и економски развој. Анкара, гледајќи шанса за отворање нови трговски патишта, е подготвена за соработка.

Русија останува закана – но времено ослабена

Иако моментално фокусирана на Украина, Русија, според аналитичарите, нема да остане пасивна засекогаш. Гирагосијан предупредува на идни обиди од Москва да ја врати изгубената позиција, особено пред изборите во Ерменија и случувањата во Молдавија.

„Ерменија мора да се подготви за денот по Путин. Слаба, но непредвидлива Русија е сериозна закана,“ изјави тој.

Надеж за траен мир

Историскиот мировен договор меѓу Ерменија и Азербејџан – склучен без руски диктат и со посредство на независни партнери – претставува победа на регионалната самостојност и зрелост. Јужен Кавказ има реална шанса за трајна стабилност, ако продолжи да се оттргнува од сенката на Кремљ.

Во тој процес, Ерменија и Азербејџан покажуваат дека помирувањето не само што е можно, туку и неопходно – за да се обезбеди безбедна, независна и просперитетна иднина надвор од контрола на надворешни сили.