Бугарија добила речиси 36 милијарди евра неповратни средства од странство

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Бугарија добила речиси 36 милијарди евра неповратни средства од странство

02 јануари 2026

• од Станча Јаќимовски

Бугарија во последните децении добила околу 36 милијарди евра неповратна финансиска помош од странски држави, институции и фондови, при што повеќе од 90% од средствата се директно поврзани со членството на земјата во Европската унија. Ова го покажува обемен анализ на Институтот за пазарна економија (ИПИ), кој ги негира тврдењата на антиевропските и псевдопатриотски политички сили дека земјата „плаќа повеќе отколку што добива“ од ЕУ.

Долгорочна финансиска добивка од ЕУ

Од почетокот на транзицијата во 1989 година до крајот на 2024 година, Бугарија постојано е нето-корисник на европските фондови. Неповратните средства што ги добива земјата значително го надминуваат нејзиниот придонес во заедничкиот европски буџет.

Најголемиот дел од финансирањето доаѓа токму од Европската унија, преку предприсапните програми (како ФАР и САПАРД), оперативните програми и други европски механизми.

Преку оперативните програми Бугарија добила околу 18 милијарди евра
Преку Заедничката земјоделска политика – околу 10 милијарди евра

Грантови и од други држави

Покрај ЕУ, Бугарија добива неповратни средства и од САД, Норвешка, Исланд, Швајцарија, Германија, Велика Британија, Франција и Јапонија, кои се насочени кон развој на институциите, инфраструктурата, образованието и социјалните политики.

Сè поголема улога во економијата

Неповратното финансирање со текот на времето станува сè поважно за бугарската економија.

Во првите години по транзицијата изнесувало помалку од 1% од БДП
Во последната деценија достигнува околу 3% од просечниот годишен БДП

Истовремено расте и придонесот на Бугарија во европскиот буџет, кој зависи од економскиот раст. Сепак, земјата и понатаму добива значително повеќе отколку што уплаќа.

Според податоци на Euronews (2023):

Секој бугарски граѓанин годишно уплаќа околу 137 евра во буџетот на ЕУ
Од европските фондови назад добива околу 436 евра годишно, што е повеќе од трипати повеќе од уплатеното

Каде одат европските пари?

По влезот во ЕУ, неповратните средства сочинуваат околу 7% од приходите во државниот буџет, со врв од околу 10% во 2015 и 2022 година – години кога завршуваат програмските периоди и се забрзува искористувањето на средствата.

Распределбата по сектори изгледа вака:

Околу 33% од средствата одат во земјоделството
10–15% се инвестираат во инфраструктура, транспорт, животна средина, конкурентност и иновации
Околу 10% се наменети за човечки ресурси, образование и социјални програми

Најмногу средства одат во економски поразвиените региони како Софија, Пловдив и Бургас. Главни корисници се државните институции, министерствата, општините, како и образовните и културните установи.

Планот за закрепнување и отпорност

Бугарија добива значителна финансиска поддршка и преку Планот за закрепнување и отпорност – европскиот механизам за надминување на последиците од КОВИД-19 и за модернизација на економијата.

Вкупниот износ на неповратни средства за Бугарија надминува 5,6 милијарди евра
Само во текот на последната година се исплатени околу 1,9 милијарди евра
На 29 декември земјата го доби најголемото поединечно плаќање досега – 1,47 милијарди евра

Сепак, дел од средствата беа блокирани од Европската комисија поради неисполнети реформи, најмногу поврзани со борбата против корупцијата. Поради корупциски скандали, лошо управување и административна неефикасност, Бугарија со години губи значителни европски инвестиции.

Повеќе од проста сметка „дал–зел“

Експертите нагласуваат дека придобивките од членството во ЕУ не можат да се мерат само преку проста финансиска сметка. Тие се гледаат во подобрените патишта, водоснабдувањето, заштитата на животната средина, модернизацијата на институциите и фирмите, како и во долгорочниот развој на општеството. Клучниот проблем останува прашањето колку ефикасно и транспарентно овие средства се користат во корист на граѓаните.