Бугарија ќе бара средства од ЕУ поради руската закана

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Бугарија ќе бара средства од ЕУ поради руската закана

16 декември 2025

• од Станча Јаќимовски

Источноевропските земји, меѓу кои и Бугарија, упатуваат јасна порака до Брисел – Русија сè поинтензивно ги тестира нивните граници, а Европската унија мора да преземе финансиска одговорност за зајакнување на одбраната. Лидерите на осум земји членки на ЕУ, кои граничат со Русија или се наоѓаат во нејзина непосредна близина, на 16 декември ќе се состанат на самит во Хелсинки со цел да побараат посебно финансирање за одбрана во рамките на следниот долгорочен буџет на Унијата.

Според информациите на Politico, земјите ќе аргументираат дека безбедноста на надворешните граници на ЕУ повеќе не може да се смета исклучиво за национален трошок, туку за заедничка европска одговорност. „Зајакнувањето на источниот фланг на Европа мора да стане заедничка задача“, изјави естонскиот премиер Кристен Михал.

Русија ја тестира одбраната на ЕУ

Самитот, организиран од финландскиот премиер Петери Орпо, ја отсликува растечката загриженост во источниот дел на ЕУ поради сè поагресивните потези на Русија. Во последните месеци се забележани бројни инциденти: руски борбени авиони навлегле во естонскиот воздушен простор, дронови влегле длабоко на територијата на Полска и Романија, а Белорусија, сојузник на Москва, повеќепати го блокирала литванскиот воздушен сообраќај. Дополнително, рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров упати индиректна закана кон Финска во врска со нејзиното членство во НАТО.

„Русија претставува долгорочна закана за Европа“, истакна Орпо, нагласувајќи дека финансирањето на одбраната не треба да се гледа како одземање средства од други политики, туку како инвестиција во заедничката безбедност.

Барање за нови европски финансиски инструменти

На состанокот во Хелсинки ќе учествуваат Бугарија, Финска, Шведска, Естонија, Латвија, Литванија, Полска и Романија. Самитот се одржува само неколку дена пред клучната средба на Европскиот совет, на која ќе се дискутира за можноста замрзнатите руски средства во износ од 210 милијарди евра да ѝ се доделат на Украина како заем – иницијатива што Бугарија и уште неколку земји ја оспоруваат.

Источните членки бараат ЕУ да понуди нови финансиски можности и солидарни инструменти за земјите на првата линија на заканата. Европската комисија веќе планира значително зголемување на одбранбените трошоци во периодот 2028–2034 година, до 131 милијарда евра, а овие држави инсистираат дел од средствата да бидат наменети токму за источниот фланг.

Разлики во пристапите кон безбедноста

Покрај финансирањето, присутни се и политички разлики. Дел од западноевропските земји, како Германија и Данска, неодамна ги оспорија критиките од САД и дури го означија Вашингтон како „безбедносен ризик“. Овој став предизвикува незадоволство кај источните членки, кои НАТО и американското присуство ги сметаат за клучен гарант против можна руска агресија.

Според високи дипломатски извори во НАТО, дури и евентуален крај на војната во Украина нема да значи намалување на руската воена закана, бидејќи силите би можеле да бидат пренасочени кон источна Европа. Затоа, иако Европа мора да ја зајакне сопствената одбрана, одржувањето на силната трансатлантска врска останува од суштинско значење.

Учеството на Бугарија

Бугарската влада соопшти дека премиерот во оставка Росен Жељазков веќе учествува на самитот во Хелсинки, каде што ќе се разговара за безбедноста на источниот фланг, зајакнувањето на одбранбената подготвеност и координацијата меѓу ЕУ и НАТО. Посебен фокус ќе има и на целите од Патоказот за европска одбранбена подготвеност до 2030 година, вклучувајќи ја иницијативата „Бдителност по Источниот фланг“.

Со ова, Бугарија јасно се позиционира меѓу земјите што бараат посилна и посолидарна европска реакција на растечката безбедносна закана од Русија.