Бугарија пред 30 години ја поднесе апликацијата за полноправно членство во Европската унија

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Бугарија пред 30 години ја поднесе апликацијата за полноправно членство во Европската унија

17 декември 2025

• од Станча Јаќимовски

Пред точно три децении, на 16 декември 1995 година, Бугарија официјално ја поднесе својата апликација за полноправно членство во Европската унија. Овој историски чин беше направен за време на средбата на шефовите на држави и влади на Европската заедница во Мадрид и претставуваше јасна политичка декларација за европската ориентација на земјата.

Одлуката за поднесување на апликацијата беше подготвувана со недели претходно. На 30 ноември 1995 година, бугарската влада донесе формална одлука за аплицирање, а веќе на 1 декември таа беше поддржана и од 37. Народно собрание со речиси целосен политички консензус. Европската интеграција во тој период беше ретка тема околу која постоеше широка согласност меѓу политичките партии, институциите и јавноста.

Тогашниот премиер Жан Виденов истакна дека членството во Европската унија е стратешка национална цел што ги одразува долгорочните интереси на државата. Тој потсети дека уште во декември 1990 година, Големото народно собрание ја изрази намерата Бугарија да стане дел од европските структури, а со Уставот од 1991 година беа вградени основните европски вредности – демократија, владеење на правото, човекови права и поделба на власта. Европскиот договор за асоцијација од 1993 година, кој стапи во сила во февруари 1995, дополнително ја зацврсти оваа насока.

Поради внатрешнополитички обврски поврзани со усвојувањето на државниот буџет, премиерот Виденов не отпатува за Мадрид. Наместо него, официјалната апликација и владин меморандум беа врачени од министерот за надворешни работи Георги Пирински на неговиот шпански колега Хавиер Солана, кој во тој момент претседаваше со Советот на министри на ЕУ. На церемонијата присуствуваше и претседателот Желю Желев, со што симболично беше нагласен институционалниот и политичкиот консензус за европската иднина на земјата.

Во меморандумот, бугарската влада нагласи дека апликацијата не претставува нова обврска, туку формално потврдување на веќе донесена стратешка одлука. Бугарија инсистираше преговорите за членство да започнат истовремено со сите земји кандидати од Централна и Источна Европа, позиција што доби поддршка и од европските партнери.

Иако во Мадрид не беше утврден конкретен датум за почеток на преговорите, Европската комисија доби задача да изготви индивидуални извештаи за секоја земја кандидат. Процесот на проширување продолжи постепено, а клучен чекор беше направен во 1999 година, кога Европскиот совет во Хелсинки одлучи да започне преговори и со Бугарија. Тие официјално беа отворени во февруари 2000 година.

По години на преговори и реформи, во декември 2003 година беше донесена одлука Бугарија да стане членка на Европската унија од 1 јануари 2007 година. Договорот за пристапување беше потпишан во 2005 година и ратификуван од сите земји членки, по што членството стана реалност.

Европската интеграција на Бугарија продолжи и по влезот во ЕУ. На крајот на 2023 година беше потврдено приклучувањето кон Шенген зоната по воздушен и поморски пат, со целосно членство од 1 јануари 2025 година. Само една година подоцна, од 1 јануари 2026 година, Бугарија ќе стане и полноправна членка на Еврозоната.

Така, апликацијата поднесена во Мадрид во декември 1995 година останува еден од најзначајните моменти во современата бугарска историја – почетна точка на долг, сложен, но стратешки клучен пат кон целосна европска интеграција.