Бугарските инженери подготвуваат следната генерација безпилотни системи

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Бугарските инженери подготвуваат следната генерација безпилотни системи

10 ноември 2025

• од Станча Јаќимовски

Современите конфликти се водат на нови терени. Автономните системи, вештачката интелигенција и безпилотните технологии не се само дополнение на класичните вооружувања — тие стануваат темел на модерната воена моќ. Наместо масовни армии, денешните битки бараат интелигентни, поврзани системи кои можат да делуваат самостојно и во мрежа. Во тој контекст, дроновите се трансформираат од помошна опрема во незаменлив борбен ресурс — од разузнавање и директни напади до логистика и електронско војување.

Клучната промена е достапноста: високите технологии веќе не се монопол на супермогусните држави. Роботиката и AI стануваат поевтини и попристапни, што значи дека секоја земја може да гради сериозен технолошки капацитет. Прашањето повеќе не е дали да се инвестира во овие технологии, туку колку брзо тоа може да се направи.

Во таа насока, Бугарија направи решителен чекор. Новоформираниот Центар за иновации во одбраната (ЦИО) — кој ќе работи под заедничка капа на Министерството за иновации и раст (МИР), Министерството за економија и индустрија и Министерството за одбрана — ќе објави прва конкурсна процедура за развој на дронови до крајот на 2025 година. Со оваа иницијатива земјата настојува да влезе во трката за создавање домашен одбранбен капацитет во сферата на безпилотните летачки системи.

30 милиони лева и „од лабораторија до фабрика“

За реализација на мисијата на ЦИО е предвиден вкупен буџет од 30 милиони лева. Првата постапка за дронови ќе се финансира преку програмата „Научни истражувања, иновации и дигитализација за интелигентна трансформација“ (2021–2027), додека останатите активности ќе се потпираат на национални, европски и меѓународни извори, а при потреба и на буџетски средства.

ЦИО има за цел да ја надмине најголемата пречка пред бизнисите: преминот од иновативна идеја кон серијско производство — т.н. „from lab to fab“ или „од лабораторија до фабрика“. Механизмот „партнерство за иновации“ ќе создаде структуриран модел на соработка меѓу јавниот сектор, индустријата и научните институции, овозможувајќи тестирање и валидација на решенија во реални услови, финансирање на пилот-проекти и прототипи и создавање партнерства за побрзо воведување на нови технологии.

Конкретните суми за фази и минималните количества на производите ќе бидат утврдени по пазарните консултации — клучен чекор за дефинирање на финансиските параметри и производните обеми според технолошките предизвици и понудените решенија.

Зошто дроновите се стратешки приоритет

Изборот да се фокусира прво на дроновите не е случаен. Министерството ја аргументира одлуката со критичната улога на безпилотните летала во современите конфликти: разузнавање, набљудување и оперативни задачи каде што брзото прототипирање и серијското производство може да донесат конкретни резултати во релативно краток рок. Дополнително, технологиите што се развиваат за одбраната можат да најдат примена и во цивилниот сектор — од логистика до земјоделство — што ја зголемува пазарната привлечност и одржливоста на инвестициите.

Технологиска трансформација — шанса за Бугарија

Глобалната одбранбена индустрија доживува фундаментална трансформација: победникот на XXI век не се одредува само со дебелината на челикот, туку со квалитетот на софтверот и интегрираните интелигентни системи. Киберсигурноста, обработката на масиви податоци во реално време и автономните платформи се новите полиња на судир.

За Бугарија ова претставува стратешка можност. Земјата располага со развиена ИТ-екосистема, со компании и стручњаци со искуство во софтвер, анализа на податоци и современи технологии. Токму тие компетенции можат брзо да се мобилизираат за развој на безпилотни системи и за изградба на технолошки суверенитет во одбраната.

Создавањето на Центарот за иновации во одбраната е дел од оваа поширока трансформација. Во услови на зголемени регионални и глобални тензии — забрзани од руската инвазија на Украина — прашањата за технолошка независност и локално производство станаа приоритетни низ цела Европа. Зголемувањето на воените расходи и поддршката за локална индустрија го отвораат патот пред Бугарија да го обнови својот одбранбен сектор, но сега на современа, технолошки интензивна основа.

Предизвици и очекувања

Пред ЦИО стојат бројни предизвици: брза интеграција меѓу стартапи, МСП и научни тимови; обезбедување финансиски и регулаторни услови за серијско производство; и гарантирање дека развиените решенија ќе одговараат на оперативните потреби. Сепак, ако успее во овој проект, Бугарија може да создаде силна домашна екосистема за безпилотни технологии — со потенцијал за извоз и за значајен придонес кон регионалната безбедност.

Со програмата „од лабораторија до фабрика“ и почетниот фонд од 30 милиони лева, Бугарија јасно покажува дека сака да игра во првите редови на технолошката модернизација на одбраната — и тоа не само како корисник, туку и како производител на следната генерација безпилотни системи.