20 септември 2025
• од Тодор Вангелов
Премиерот на Естонија, Кристен Михал, изјави во интервју за јавниот радиодифузер на Естонија дека постојат јасни параметри при евентуално соборување руски борбени авиони кои го кршат естонскиот воздушен простор, додека истовремено потврди дека земјата располага со средства за употреба на сила доколку тоа биде неопходно.
Тој даде изјава по инцидентот од 19 септември кога, според официјалните власти во Талин, три руски МиГ-31 влегоа во естонски воздушен простор — најнагласениот прекршок на границите на балтичката држава откако Москва ја почна полноскалната воена операција во Украина. Авиони прелетале близу до островот Ваиндлоо, над Финскиот залив, нешто по 09:00 часот, без поднесени планови за лет, без вклучени транспондери и без радио-контакт. Тие останаа во просторот речиси дванаесет минути пред да бидат принудени да се повлечат откако во воздух се подигнаа Ф-35 на Италијанските воздухопловни сили стационирани на базата Емари во рамките на НАТО мисијата за воздушно патролирање во Балтикот.
На вонредна седница на безбедносниот кабинет, владата на Естонија одлучи да го активира Членот 4 од Северноатлантскиот договор, што овозможува повик за консултации меѓу сојузниците доколку некоја членка смета дека нејзината безбедност е загрозена.
Во интервјуто со водителката Астрид Канел на главната вечерна информациска емисија „Aktuaalne Kaamera“, кое го објави Estonian World, Михал го оцени случувањето како јасна провокација од страна на Русија и нагласи дека е вистинското време да се каже на НАТО како треба да ја брани Естонија.
„Прво, би рекол дека НАТО-вото воздушно одбранување работеше — авионите се подигнаа и ги натераа Русите да си заминат. Но, тоа што останаа во нашиот воздушен простор толку долго, најмалку што кажува е лоша намера, ако не и намерна операција. Јас веќе неколку пати сум во контакт со Генералниот секретар на НАТО и нашето барање е да се повика Членот 4, што значи политички консултации меѓу сојузниците, по што НАТО ќе се состане и ќе одлучи какви понатамошни мерки се потребни“, изјави Михал.
На прашањето дали руските авиони си заминале веднаш штом ги виделе НАТО-вите летала, Михал одговори дека тие имале можност да си заминат порано и дека се однесувале онака како што би се очекувало од Русија — арогантно и провокативно. За прашањето зошто не бил соборен ниту еден авион, тој нагласи: „Постојат одредени параметри за употреба на сила. Им беше даден сигнал и беа испратени надвор, но не заминаа колку што можеше. Членот 4 и консултациите во НАТО, заедно со Врховниот сојузнички командант, ќе расчистат што ќе правиме следниот пат. Но, НАТО работи, НАТО е подготвено, и капацитетот за реакција е многу добар.“
Михал потсети дека мисијата за воздушно патролирање по природа е полицијска, а не одбранбена, и дека оттука постојат дискусии откако 2014 година (по анексијата на Крим) за тоа дали патролните сили треба да бидат опремени и за борбени дејства. „За да нема сомнежи: имаме капацитет да направиме што е потребно во нашиот воздушен простор, заедно со нашите сојузници од НАТО. Но, по инцидентот во полскиот воздушен простор беше лансирана Операцијата 'Eastern Sentry', што ги зајакнува капацитетите на источниот фронт — во балтичките држави и Полска“, рече премиерот.
На директното прашање дали Ф-35, кои се меѓу најсовремените борбени авиони во светот, можат утре да соборат руски авион доколку е потребно, Михал одговори: „Овие авиони можат се, и ние исто така имаме други средства за тоа.“
Тој оцени дека реакцијата на Естонија и на НАТО оставила силен впечаток во светските медиуми: „Слушна е логиката дека во демократските земји и во воен сојуз се одржуваат консултации и сојузниците се информираат. А потоа следува практичната страна — во Полска НАТО реагираше и собори дронови. Тука, НАТО реагираше; нашите партнери, со најмодерните летала во светот, ги подигнаа Ф-35 и на крајот ги натераа Русите да си заминат.“
Повторно потенцирајќи ја целта, Михал рече дека Естонија сака Русија да биде „апсолутно јасно“ дека нема причина да се движи во тој простор. „Она што сакам е Русите да разберат дека нема никаква причина да шаркаат тука — не сакаме да дојде до точка каде што ќе започнеме да ги соборуваме. Но, на крајот, тие ќе разберат дури и кога ќе бидат соборени. Ние се движиме во насока да нема закана за естонската држава, естонскиот народ или за нашиот воздушен простор — и за Русите да знаат да држат растојание, како што треба да прават кон сите балтички земји и Полска.“
Инцидентот дополнително ги засили тензиите во регионот и ја отвори дебатата околу тоа како треба да изгледа идната мисија за воздушно патролирање и кои правила за ангажирање ќе важат кога националниот суверенитет ќе биде нарушен.
Ненадминливи Понуди Дневно
4.8 (10276 рецензии)
Заштедете 152.00 ден

