ЕУ ја започна иницијативата за „ѕид од дронови“ долж источниот фронт

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

ЕУ ја започна иницијативата за „ѕид од дронови“ долж источниот фронт

26 септември 2025

• од Гоце Кически

Европската унија формално ја започна иницијативата за воспоставување „ѕид од дронови“ долж источната граница на блокот, во услови на сè почести прекршувања на воздушниот простор од страна на Русија. „Ѕидот од дронови ќе се фокусира на детекција и интервенција,“ изјави европскиот комесар за одбрана Андриус Кубилиус, нагласувајќи дека приоритет ќе биде ставен на системите за рано откривање.

Инаугуралниот состанок се одржа во петок попладне и ги обедини претставниците на десет земји членки: Бугарија, Данска, Естонија, Унгарија, Латвија, Литванија, Полска, Романија, Словачка и Финска. Разговорите ги модерираше Европската комисија, а како набљудувач беше присутно и НАТО. Украина, со својата докажана технолошка предност и капацитет за производство на четири милиони дронови годишно, исто така беше поканета да се приклучи на проектот. Оваа недела претседателот Володимир Зеленски објави дека земјата ќе започне со извоз на домашно произведено оружје, по укинувањето на ограничувањето од воената состојба.

Кубилиус објасни дека „ѕидот од дронови“ ќе биде еден од трите столба на пошироката иницијатива „Eastern Flank Watch“, заедно со „ѕид на копно“ и „ѕид на море“. Според него, неопходни ќе бидат радари, акустични сензори, уреди за електронско заглушување, пресретнувачи и класична артилерија. „Русија ја тестира ЕУ и НАТО, а нашиот одговор мора да биде цврст, обединет и итен. На денешниот состанок се договоривме да преминеме од дискусии кон конкретни акции,“ изјави комесарот во Хелсинки.

Иако експертите проценуваат дека проектот може да се реализира во рок од една година, Кубилиус предупреди дека времевата рамка е сè уште неизвесна и најави работа на детална патоказ со земјите членки, индустријата и Украина. Тој потенцира дека се потребни и технолошки решенија, но и концептуална рамка за тоа како најдобро да се организира одбраната.

Стартот на иницијативата доаѓа по серија алармантни нарушувања на воздушниот простор низ Европа. Пред две недели деветнаесет руски дронови навлегоа во Полска и предизвикаа итна акција за нивно соборување. Во Романија беше забележан еден руски дрон, а во Естонија три борбени авиони МиГ-31. Оваа недела во Копенхаген, три големи дронови предизвикаа четиричасовна блокада на аеродромот, додека дополнителни инциденти се случија и на аеродромот во Алборг, како и во јужниот регион Карлскрона во Шведска.

Данска, засега, не успеа да го идентификува потеклото на дроновите. Премиерката Мете Фредериксен изјави дека не може да ја исклучи Русија како виновник, иако доказите недостигаат. Министерот за одбрана Тролс Лунд Поулсен зборуваше за „хибриден напад“ и дел од „систематска операција“, додавајќи дека дроновите видени кај Алборг биле лансирани локално.

Овие случувања ја отворија непријатната дебата за неподготвеноста на ЕУ за справување со дронска војна, област што драматично се разви во текот на руската агресија врз Украина. Полска, на пример, употреби скапи ракети за да собори евтини дронови, додека Данска призна дека воопшто нема систем за противвоздушна одбрана од земја. „Нема единствен капацитет кој ќе го реши овој проблем,“ рече Поулсен.

На стартниот состанок во петок, земјите учеснички ги идентификуваа материјалните и финансиските празнини со цел да се одреди кои ресурси се веќе достапни за „ѕидот“ и што сè недостига. „Мора да разбереме какви системи треба да развиеме за да бидеме најефективни. Мора да признаеме дека моменталната ефикасност во борбата со дронови не е на нивото што е потребно,“ истакна Кубилиус.

Друг клучен предизвик за проектот ќе биде неговата компатибилност со НАТО. Со години, обидите на ЕУ за создавање целосна Европска одбранбена унија беа попречувани од Атлантската алијанса, која тврди дека има исклучива надлежност во воените прашања. Но, војната на Русија против Украина ја промени рамнотежата. ЕУ веќе инвестира подлабоко во одбранбената политика, лансирајќи го својот најголем досега програм – „Readiness 2030“, вреден 150 милијарди евра во форма на поволни кредити.

Дискусиите околу „ѕидот од дронови“ ќе продолжат следната недела во Копенхаген, за време на неформалниот самит на лидерите на ЕУ, каде што темата ќе биде меѓу најважните точки на дневниот ред.