Фон дер Лајен од Давос: Време е за трајна европска независност

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Фон дер Лајен од Давос: Време е за трајна европска независност

20 јануари 2026

• од Станча Јаќимовски

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, во своето специјално обраќање на Светски економски форум во Давос, повика на забрзано јакнење на европската независност, нагласувајќи дека геополитичките шокови мора да се претворат во можност за трајна економска, енергетска и безбедносна трансформација на Европа.

Говорејќи на одбележувањето на 55 години од првиот форум во Давос, фон дер Лајен истакна дека годинашната тема „Дух на дијалог“ е поважна од кога било во свет кој е „пофрагментиран и понапрегнат од кога било“. Таа направи паралела со 1971 година и т.н. „Никсонов шок“, нагласувајќи дека тогашната криза ја научила Европа на потребата од намалување на зависностите и јакнење на сопствената економска и политичка моќ.

„Промената низ која минуваме денес е трајна. Затоа и Европа мора трајно да се промени“, порача таа, додавајќи дека концептот на европска независност денес веќе има широк консензус меѓу земјите членки.

Трговија и глобални партнерства

Фон дер Лајен најави дека Европа веќе гради „нова независна Европа“ преку проширување на трговските партнерства. Како клучен чекор го посочи потпишувањето на договорот ЕУ–Меркосур, со кој се создава најголемата зона на слободна трговија во светот, опфаќајќи повеќе од 700 милиони потрошувачи и над 20% од глобалниот БДП. Таа потенцираше дека договорот испраќа јасна порака за фер трговија, одржливост и диверзификација на синџирите на снабдување.

Покрај Латинска Америка, Европската унија работи и на нови или обновени договори со Мексико, Индонезија, Швајцарија, Австралија, како и со повеќе земји во Азија и Блискиот Исток. Посебно внимание беше посветено на претстојните разговори со Индија, кои, според неа, би можеле да резултираат со „историски договор“ со пазар од околу две милијарди луѓе.

Регулатива, инвестиции и енергија

Во економскиот дел од говорот, фон дер Лајен нагласи дека Европа располага со клучни ресурси – капитал, знаење и иновации – но дека мора поефикасно да ги мобилизира. Како прв приоритет го посочи создавањето предвидлива и единствена регулаторна рамка, најавувајќи иницијатива за нова европска корпоративна форма, „EU Inc.“, со единствени правила за работење низ целата Унија.

Втор приоритет е изградбата на Унија за штедење и инвестиции, со длабок и ликвиден европски пазар на капитал кој ќе овозможи полесно финансирање на иновативните компании и индустријата. Трето, таа повика на забрзување на енергетската транзиција и изградба на вистинска енергетска унија, со фокус на обновливи извори, нуклеарна енергија и инфраструктура што ќе обезбеди пониски и постабилни цени.

Одбрана, Украина и безбедност

Претседателката истакна дека економијата и безбедноста денес се неразделни. Таа потсети дека Европа значително го зголемила одбранбениот буџет, со планирани инвестиции до 800 милијарди евра до 2030 година, што веќе довело до зајакнување на европската одбранбена индустрија и технолошки стартапи.

Осврнувајќи се на војната во Украина, фон дер Лајен нагласи дека, четири години по почетокот на руската агресија, Москва не покажува волја за мир. Таа најави дека Европа ќе обезбеди заем од 90 милијарди евра за Украина за периодот 2026–2027 година, со цел земјата да ја зајакне одбраната, да ги одржи основните услуги и да влезе во евентуални преговори од позиција на сила. Воедно, таа потврди дека руските замрзнати средства ќе останат имобилизирани.

Арктикот и односите со САД

Во завршницата, фон дер Лајен се осврна и на безбедноста на Арктикот, нагласувајќи ја целосната солидарност на Европската унија со Гренланд и Кралството Данска. Таа предупреди дека предложените дополнителни царини меѓу сојузници се грешка и подвлече дека ЕУ ќе реагира „одлучно, единствено и пропорционално“, додека истовремено ќе работи на заедничка арктичка безбедност со САД и други партнери.

„Светот трајно се промени. И Европа мора да се промени со него – побрзо, поамбициозно и пообединето“, заклучи фон дер Лајен, завршувајќи го обраќањето со порака за европско единство и иднина.