Глобалниот индекс на мирот: Бугарија побезбедна од Велика Британија и Норвешка

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Глобалниот индекс на мирот: Бугарија побезбедна од Велика Британија и Норвешка

02 јули 2025

• од Станча Јаќимовски

Бугарија се најде на високо 29-то место меѓу 163 земји во Глобалниот индекс на мирот за 2025 година, кој го објави Институтот за економија и мир (IEP) од Сиднеј. Со оваа позиција, Бугарија се вбројува меѓу најбезбедните земји во светот, а ја предводи листата на најмирни држави во Источна Европа и на Балканот.

Во извештајот се наведува дека Бугарија има ниско ниво на криминал, нема вооружени конфликти, и поседува релативно слаба милитаризација. Со ова ги надминува соседите како Грција (45-то место), Романија (38), Северна Македонија (51), Србија (64) и Турција (146). Сепак, одредени показатели во Бугарија бележат влошување — меѓу нив се насилството за време на протести, политичката нестабилност и зголемените воени трошоци.

Извештајот посочува и на настаните од октомври 2024 година, кога во Бугарија се одржаа избори со рекорден број пријави за нерегуларности, делумно поништени од Уставниот суд. Дополнителен фактор бил и нападот врз зградата на Европската комисија во Софија за време на протест на партијата „Вазраждане“.

Интересен факт е што според рангирањето, Бугарија се позиционира подобро од земји како Велика Британија (30-то место), Норвешка (32), Италија (33), Шведска (35) и Полска (36).

На глобално ниво, индексот открива дека мирот во светот е на најниско ниво од 2007 година. Во 2024 година се регистрирани 152.000 смртни случаи поврзани со вооружени конфликти, а моментално се водат 59 активни конфликти во повеќе од 35 земји — најмногу од крајот на Втората светска војна. Воените трошоци на светско ниво достигнале рекордни 2,7 трилиони долари.

На врвот на листата најмирни земји се Исланд, Ирска, Нов Зеланд, Австрија и Швајцарија. На дното се наоѓаат Русија, Украина, Јемен, Сирија и Авганистан. Русија за првпат е на последното место, поради војната во Украина, високата милитаризација и вмешаноста во меѓународни конфликти. САД се на 128-то место, со лоши оценки заради високи нивоа на внатрешно насилство, масовни престрелки и политичка поларизација. Кина, исто така, бележи пад поради милитаризацијата и регионални тензии, иако не толку изразени како кај Русија и САД.

IEP предупредува дека светот е на прагот на сериозни трансформации, при што глобалниот мир се влошил во просек за 0,36 проценти оваа година.

Во извештајот се потенцира растечката улога на регионалните сили како Турција, Индија, Бразил, Саудиска Арабија и Јужна Африка — земји со средна моќ кои се сè поважни за регионалната геополитика.

Главниот заклучок е дека глобалната стабилност се влошува веќе 17 години, со раст на политичката нестабилност, интензитетот на конфликтите и геополитичката фрагментација.

Оваа фрагментација најмногу се гледа во односите меѓу соседите — од 2008 година наваму, 59 земји забележале влошени односи со соседите, додека само 19 успеале да ги подобрат. Глобалната интеграција во економијата, трговијата, дипломатијата и воената соработка е во постојан пад од финансиската криза во 2008 година.

Разликата меѓу најмирните и најнемирните земји се продлабочува: нееднаквоста во мирот се зголемила за 11,7% во последните две децении. Додека 25-те најмирни земји се влошиле за 0,5%, најнемирните се влошиле за 12,2%.

Истражувачите забележуваат дека иако многу европски земји ги зголемуваат воените буџети поради војната во Украина, нивниот најголем предизвик не е само во вооружувањето, туку во недоволната интеграција.

„Без заедничка стратегија и командни системи за координација на воените капацитети, одбранбениот потенцијал на Европа останува неискористен,“ се вели во извештајот. Ефективноста и интеграцијата на европските сили моментално се поважни од едноставното зголемување на воените расходи, заклучуваат експертите.