Српска БИА им оддаде чест на Ранковиќ и Крцун

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Српска БИА им оддаде чест на Ранковиќ и Крцун – враќање на духот на УДБА?

18 октомври 2025

• од Станча Јаќимовски

Положувањето венци од страна на директорот на српската Безбедносно-информативна агенција (БИА), Владимир Орлиќ, на спомениците на Александар Ранковиќ и Слободан Пенезиќ Крцун, по повод Денот на агенцијата, отвора сериозни прашања за односот на српските институции кон историската одговорност, репресијата и политичката меморија.

Контроверзното наследство на Ранковиќ и Крцун

Александар Ранковиќ и Слободан Пенезиќ Крцун се личности длабоко вградени во темелите на поранешниот југословенски безбедносен апарат – ОЗНА и УДБА. Тие беа симболи на систем кој функционираше преку контрола, страв и репресија. Во колективната меморија на многу граѓани на поранешна Југославија, нивните имиња се поврзуваат со масовни апсења, политички прогон и угнетување на неистомисленици.

Оттука, чинот на положување венци не може да се сфати само како формален гест во чест на „основачите“ на безбедносните служби, туку како симболичен чин кој ја потврдува континуираната институционална слепост кон темните делови од историјата.

Денот на БИА – празник или потсетник на континуитетот на контролата?

БИА го одбележува својот ден во спомен на 17 октомври 1899 година – денот кога било основано „Одделението за доверливи полициски работи“. Иако агенцијата денес се претставува како „цивилна служба за безбедност“, нејзината симболика и реторика често потсетуваат на време кога државната безбедност беше средство за застрашување, а не заштита.

Со положувањето венци на личности како Ранковиќ и Крцун, БИА испраќа порака дека не само што не се дистанцира од авторитарните традиции, туку и дека ги реабилитира и романтизира.

Политичката порака зад гестот

Овој чин не може да се гледа изолирано од поширокиот политички контекст во Србија, каде државните институции сè почесто прибегнуваат кон рехабилитација на историски фигури поврзани со репресивни режими. Наместо да се поттикнува критичко преиспитување на минатото, се создава култ на „државна стабилност“ преку митологизација на безбедносните апарати.

Таквите симболични потези ја поткопуваат демократијата, бидејќи го нормализираат ставот дека државната сила и контрола се легитимни замени за транспарентност, отчетност и граѓански слободи.

Заклучок: Потребата од критичка меморија

Положувањето венци на споменици на луѓе кои олицетворуваат репресивен систем е повеќе од церемонијален чин – тоа е изјава за вредностите на државата. Наместо да се слави континуитетот со ОЗНА и УДБА, вистински демократски општествен систем би требало да ја негува културата на критичко сеќавање, да признава историски грешки и да ја заснова безбедноста врз доверба, а не страв.