Техеран под брутална репресија: Илјадници убиени демонстранти, режимот се заканува со егзекуции

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Техеран под брутална репресија: Илјадници убиени демонстранти, режимот се заканува со егзекуции

15 јануари 2026

• од Тодор Вангелов

Иранските власти ја засилија крвавата репресија врз граѓанските протести, додека државниот врв отворено се заканува со масовни егзекуции и можна воена ескалација. Според податоци на норвешка организација за човекови права, најмалку 3.428 демонстранти биле убиени од иранските безбедносни сили, а повеќе од 10.000 лица се уапсени за време на насилното задушување на протестите.

Организацијата наведува дека најголемиот дел од убиствата се случиле меѓу 8 и 12 јануари, во периодот кога протестното движење било најмасовно. Новите бројки, според нив, се потврдени преку информации добиени од самите ирански институции за здравство и образование.

„По масовните убиства на демонстранти на улиците, судството на Исламската Република сега се заканува со егзекуции од големи размери. Меѓународната заедница мора ова да го сфати крајно сериозно, бидејќи иранските власти веќе извршувале вакви злосторства во 1980-тите со цел да ја задржат власта“, предупреди директорот на организацијата.

Заканите доаѓаат откако шефот на иранското судство најави забрзани судски постапки и брзи казни за уапсените демонстранти. Во изјава емитувана на државната телевизија, тој порача дека одложување од „два или три месеци“ нема ефект и дека репресијата мора да се спроведе веднаш – порака што дополнително ја разоткрива авторитарната логика на режимот.

Протестите започнаа на 28 декември, најпрво како реакција на драматичниот пад на националната валута и влошената економска состојба, која е резултат и на меѓународните санкции поврзани со иранската нуклеарна програма. Наместо економски реформи и дијалог со граѓаните, властите одговорија со огнено оружје, масовни апсења и систематско заплашување.

Американскиот претседател Доналд Трамп повеќепати предупреди дека САД би можеле да преземат воена акција доколку продолжи убивањето на мирни демонстранти. Овие предупредувања доаѓаат само неколку месеци по американските напади врз ирански нуклеарни цели за време на краткиот, но опасен конфликт што избувна по нападите иницирани од Израел во јуни.

Загриженост изразија и министрите за надворешни работи на земјите од Г7, кои во заедничка изјава наведоа дека се „длабоко вознемирени“ од бројот на жртви. Тие го осудија намерното користење на насилство, убивањата, произволните притвори и заканите кон демонстрантите, повикувајќи ги иранските власти да ги почитуваат основните човекови права, вклучително и слободата на изразување и мирно собирање.

Наместо смирување, режимот во Техеран продолжи со агресивна реторика. Командантот на Исламската револуционерна гарда изјави дека Иран е подготвен „решително“ да одговори на своите непријатели, без докази обвинувајќи ги САД и Израел дека стојат зад протестите. Според него, странските лидери се одговорни за „убиствата на младината на Иран“ – тврдења што властите ги користат за оправдување на домашната репресија.

Во меѓувреме, државните медиуми објавија дека бил одржан масовен погреб за околу 100 припадници на безбедносните сили загинати за време на немирите. Илјадници луѓе присуствуваа на церемонијата, носејќи ирански знамиња и фотографии од врховниот верски лидер. Ковчезите, покриени со знамиња и цвеќиња, беа наредени еден врз друг – слика што режимот ја користи за пропагандни цели.

Сепак, секојдневието за обичните граѓани останува обележано со страв. Иако дел од специјалните единици се повлечени, припадници на безбедносните служби во цивилна облека и натаму патролираат низ населбите. „Многу сме исплашени поради пукањето и протестите“, изјави мајка на две деца, која побара анонимност. „Слушаме за многу убиени и повредени. Сега велат дека има мир, но училиштата се затворени и се плашам повторно да ги испратам децата.“

Додека иранските граѓани плаќаат висока цена за своите демократски барања, сè појасно станува дека протестите не се дело на странски заговор, туку израз на длабока желба за слобода, достоинство и демократија. Наспроти репресијата, тие ја разоткриваат суштината на режим кој опстојува преку страв и насилство, а не преку легитимитет и волја на народот.