Виктор Стојанов: Во Албанија живеат десетици илјади Бугари

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Виктор Стојанов: Во Албанија живеат десетици илјади Бугари – време е да ги поддржиме

26 март 2025

• од Вардарски

„Кога се иселиле таму? Зошто живеат таму? Нека се вратат во Бугарија!“ – ова се чести прашања и коментари кои ги слушам од мои сограѓани во Бугарија кога ќе спомнам дека во денешна Албанија живее значајна бугарска заедница.

Да, има Бугари што ја познаваат историјата на овие луѓе, но како што вели еден пријател:
„Не мора цела нација да ја знае својата историја – доволно е цела нација да е солидарна со својата иднина.“

И бугарите во Албанија имаат свое место во таа заедничка иднина. Ако некогаш, пред речиси илјада години, денешна Албанија – тогаш позната како „арбанашка земја“ – била дел од бугарската држава и културен центар, денес бугарите таму се последниот жив мост меѓу нашето средновековно присуство и современата етничка реалност.

Распрснати, но обединети

Иако географски бугарските заедници се наоѓаат главно на истокот на Албанија – покрај границата со Северна Македонија – вистината е дека денес ги има низ целата држава. Во Тирана, на пример, постојат дури 11 микронаселби кои локалното население ги нарекува „бугарски маала“. Во градови како Корча, Елбасан, Билишта, Кукс и Драч, луѓето знаат каде се „бугарските маала“, а тоа значи едно – тие луѓе не се исчезнати.

Иако младите сè помалку зборуваат бугарски, тие знаат што се – Бугари по потекло. Природната асимилација со албанското општество е реална, но не е неповратна. Со соодветна културна и образовна поддршка од Бугарија, процесите можат да се променат.

И тоа веќе се случува. Во Албанија има неколку бугарски викенд-училишта, финансирани од Министерството за образование на Бугарија. Бугарската амбасада во Тирана има активни програми за заштита на јазикот и културата, а со признавањето на бугарското малцинство во 2017 година, тие стекнаа правна и културна заштита.

Три главни региони со бугарско население

1. Преспа (општина Пустец и околината)

Тука живее православно население со бугарско потекло. Но, поради силното влијание од Скопје – кое со децении вложува пари и културна политика во регионот – дел од населението денес се изјаснува како македонско. Иако Албанија уште од 1946 го признава „македонското малцинство“, вистината на теренот е комплексна.

Кога првпат го посетив Пустец, луѓето ми велеа дека се Бугари. Но, кога зборуваа за Втората светска војна, велеа: „дојдоа Бугарите“. Тоа покажува една ментална поделба – тие се Бугари од таму, а ние од Бугарија сме тие „другите Бугари“ кои заминале во 1944… и не се вратиле до денес.

Среќна вест е дека 90% од младите во Пустец денес студираат во Бугарија, благодарение на програмата ПМС 103 – што го потврдува нивното бугарско потекло.

2. Голо Брдо

Планински регион, сиромашен, со непристапни патишта и со тешка економска состојба. Но таму – во селата Големо и Мало Острени, Требишта – живеат насмеани деца кои гордо велат: „Ние сме булгарци“. Нивната песна, нивната насмевка и нивната радост се нешто што го носите во срцето цел живот.

Тука македонизмот не е проникнат. Семејствата се големи, традициите се живи, училиштата полни со деца – нешто што, за жал, ретко се гледа и во самата Бугарија.

3. Гора

Северен планински регион, каде живеат Бугари со муслиманска вероисповед. Тука семејствата се организирани, куќите чисти и уредени, а децата – многубројни и образовани. Многу од нив студираат во Бугарија.

Иако некои од нив во Бугарија ги нарекуваат „Албанци“, затоа што доаѓаат од Албанија, тие се Бугари по јазик, потекло и култура – подеднакво како и секој друг Бугарин.

Време е за нова приказна

Бројот на Бугарите во Албанија не е точно познат – се очекуваат официјалните податоци од пописот во јуни 2024 година. Но според локалните проценки, станува збор за десетици илјади луѓе, расеани низ Албанија, кои живеат надвор од бугарските граници повеќе од 800 години, но не ја забораваат својата култура, јазик и потекло.

Нивната судбина не е само нивна – тоа е наша заедничка одговорност. Да ги зачуваме, да им помогнеме, да ги вклучиме во нашето национално балканско тело. Да го искористиме партнерството со Албанија, која досега покажала почит и разбирање кон бугарското малцинство – за разлика од некои други држави во регионот.

Бугарите во Албанија се нашиот жив мост кон времето на цар Самуил и книжовната традиција на Охрид, но и мост кон иднината – во која тие, нивните деца и внуци ќе зборуваат, пеат и мислат на бугарски.

Извор: https://conservative.bg/balgarite-v-albanija/