Заводот за барут – шанса за оживување на памучниот бизнис во Бугарија

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Заводот за барут – шанса за оживување на памучниот бизнис во Бугарија

06 септември 2025

• од Станча Јаќимовски

Денес ретко кој во Бугарија се сеќава дека земјата има длабоки традиции во одгледувањето и преработката на памук. Во минатото, оваа култура била еден од значајните земјоделски столбови, но по политичките и економските промени од 1989 година, производството речиси целосно замрело.

Состојбата денес

Во моментов, памук одгледуваат само 64 земјоделци, кои добиваат поддршка од Државниот фонд „Земјоделие“ преку програмата за специјално плаќање за оваа култура. Памукот се одгледува на околу 20.000 декари, иако квотата дозволува до 33.000 декари. Во рамките на Европската унија, освен Бугарија, само Грција и Шпанија имаат право да одгледуваат памук. Додека во Бугарија производителите се едвај неколку десетици, во Грција тие се над 40.000.

Историски развој

На почетокот на минатиот век, Бугарија била прва во Европа по површини засадени со памук. Во 1980-тите години се одгледувале околу еден милион декари, не само во јужниот дел на земјата, туку и во некои региони на север. Со затворањето на фабриките за преработка, површините постепено се намалувале, а околу 2002–2004 година тие изнесувале едвај 3–4 илјади декари.

Потенцијал и предизвици

Според експертите, Бугарија располага со околу 600.000 декари погодни за одгледување памук, особено во јужните делови на земјата. Домашните и увезените сорти даваат добри приноси, а интересот во последните години расте, дури и од грчките фабрики. Сепак, главен проблем претставува недостигот од современи машини за жетва, како и ограничената можност за откуп – моментално постои само една откупна организација. Дополнително, земјата нема добро развиени системи за наводнување, што е клучен фактор за оваа култура.

Врската меѓу памукот и барутот

Особената вредност на кратковлакнестите бугарски сорти е тоа што нивното влакно има висока издржливост и е исклучително соодветно за производство на барут. При обработка со сулфурна и азотна киселина од памучното влакно се добива нитроцелулоза – главната суровина за правење барут. Освен влакното, семето на памукот може да се користи за повторна сеидба, а и како масло за технички потреби, вклучувајќи и воена индустрија.

Нови перспективи

Во последните месеци се потврди дека во Бугарија ќе се гради нова фабрика за барут. Заедничкото вложување на ВМЗ-Сопот и германската Rheinmetall ќе резултира со отворање на два нови завода – еден за производство на енергетски материјали и полнежи, и друг за изработка на 155-милиметрови муниции. Ова може да биде клучот за оживување на памучното производство, бидејќи токму домашниот памук може да обезбеди потребни количини за индустријата.

Заклучок

Бугарија има традиција, клима и почви погодни за одгледување на памук. Со соодветни инвестиции во техника, наводнување и откупна инфраструктура, производството може значително да се развие. Новите планови за фабрика за барут отвораат перспектива не само за земјоделците, туку и за целата економија, враќајќи една заборавена култура во центарот на вниманието.