Зошто само во Бугарија и Грција на евромонетите пишува „стотинки“ и „лепта“, а не „центи“?

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Зошто само во Бугарија и Грција на евромонетите пишува „стотинки“ и „лепта“, а не „центи“?

04 јануари 2026

• од Станча Јаќимовски

Со воведувањето на еврото во Бугарија, еден на прв поглед ситен јазичен детаљ предизвика значително јавно внимание: зошто на бугарските евромонети пишува „стотинка“, додека во повеќето земји најмалата парична единица се нарекува „цент“? Се покажува дека Бугарија не е осамена во ова – но е единствената држава што го задржува токму називот „стотинка“, додека во Грција, на пример, центот се нарекува „лепто“ (λεπτό) во еднина и „лепта“ (λεπτά) во множина.

Оваа одлука не е ниту случајна, ниту спротивна на правилата на Европската унија. Таа е резултат на долг процес на јазични, културни и институционални усогласувања.

Имињата на еврото и неговите подединици

На ниво на Европската унија постои јасно правило: името на валутата е „евро“ на сите официјални јазици на Унијата. За разлика од тоа, називот на стотниот дел – „cent“ или „eurocent“ – подлежи на јазична адаптација. Европската централна банка им дозволува на земјите членки да користат национални форми, доколку тие се во согласност со јазичните норми и традиции.

Токму тука се отвора просторот за национални решенија.

Бугарскиот случај: „стотинка“ како континуитет

Во Бугарија, уште пред официјалното воведување на еврото, Бугарската народна банка и Институтот за бугарски јазик при БАН изработија насоки за пишување и употреба на валутните називи. Во нив јасно се наведува дека во бугарскиот јазичен контекст паралелно можат да се користат „цент“, „евроцент“ и „стотинка“.

Причината е едноставна и практична: зборот „стотинка“ е длабоко вкоренет во бугарскиот јазик и колективната свест како назив за најмалата парична единица. Тој постои многу пред современиот лев и е дел од секојдневниот говор на генерации Бугари. Неговото задржување кај еврото има цел да го олесни разбирањето на цените и да ја намали забуната во преодниот период.

Затоа, на националната страна на бугарските евромонети со номинал под 1 евро е предвидено да стои натписот „стотинка“ и „стотинки“. Ова е официјално дозволено и нормативно уредено решение кое не ги нарушува европските правила.

Грција и „лепта“ – поинаков, но сличен пат

Грција, исто така, не го користи зборот „цент“ во секојдневната практика. Таму стотниот дел од еврото се нарекува „лепто“ во еднина и „лепта“ во множина. Овој назив има долга историја и бил користен уште во времето на драхмата, па дури и во постари историски периоди.

Разликата меѓу Бугарија и Грција е во тоа што грчкото „лепта“ не е превод на „cent“, туку традиционален локален назив за мала парична единица. Бугарската „стотинка“, пак, е семантички еквивалент на „цент“, произлезен од истата логика – една стотна од основната парична единица.

Во двата случаи станува збор за зачувување на јазична традиција, а не за отстапување од европските норми.

А што е со писмото?

Фактот дека бугарскиот јазик користи кирилица, а не латиница, е една од причините зошто Бугарија доби поголема слобода во јазичната адаптација на еврото и неговите подединици. Европските институции дозволуваат фонетски и графички адаптации за јазици со нелатинично писмо, што објаснува зошто во бугарскиот официјално се користи „евро“, а не „euro“. Истата логика важи и за стотниот дел од валутата – директното преземање на „cent“ е понеестествено за кирилицата, па затоа се избира домашен еквивалент.

Сличен пристап следи и Грција, чиј јазик исто така не користи латиница. Таму центот е наречен „лепто/лепта“ – традиционален локален поим со длабоки историски корени. Во двата случаи клучна не е само азбуката, туку комбинацијата од нелатинично писмо, јазична традиција и стремеж кон континуитет, што им овозможува на националните јазици да внесат сопствена специфичност во заедничката европска валута.

Фактот што Бугарија ќе користи „стотинки“ не е куриозитет, туку пример за тоа како заедничката европска рамка дозволува национална особеност. Европската унија бара единство на валутата, но не и унификација на јазикот.

Изборот на „стотинка“ има и симболично значење. Тој покажува стремеж кон континуитет, а не кон нагло раскинување со познатото. Во момент кога воведувањето на еврото предизвикува стравови и несигурност, задржувањето на утврдени јазични форми делува смирувачки и ја олеснува адаптацијата.

На крајот, без разлика дали ќе кажеме „50 стотинки“, „50 центи“ или „50 лепта“, вредноста е иста. Разликата е во јазикот – а јазикот секогаш носи паметење, култура и идентитет. Токму затоа Бугарија и Грција одлучија во заедничката европска валута да внесат по нешто свое.