Нова генерација без основни вештини: Учениците во Македонија не разбираат што читаат

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Нова генерација без основни вештини: Учениците во Македонија не разбираат што читаат

08 април 2026

• од Станча Јаќимовски

С, Македонија се соочува со сериозен и загрижувачки пад на писменоста кај младите генерации. Најновото истражување спроведено во март и април 2025 година, кое опфати 1.288 ученици од четврто и осмо одделение во 10 скопски основни училишта, открива поразителна реалност: децата сè потешко пишуваат, а уште помалку разбираат што читаат.

Иако растат во дигитална ера, каде информациите се достапни на секој чекор, голем дел од учениците не го разбираат значењето на основни поими, како што е зборот „аудио“, ниту пак умеат да изградат сопствен став за актуелни теми како загадувањето на воздухот. Наместо критичко размислување, се забележува површно восприемање на содржините.

Особено загрижува фактот што учениците покажуваат слабости во основните јазични вештини. Дел од нив имаат неразбирлив ракопис, а многумина се соочуваат со потешкотии при изразување на мислите во пишана форма. Според резултатите од истражувањето, голем број ученици не ги разбираат темите кои ги изучуваат, што директно влијае врз нивниот академски успех.

Една од клучните причини за овој негативен тренд е намалената навика за читање. Наместо книги, учениците сè повеќе време поминуваат со видеосодржини кои ретко имаат едукативна вредност. Професорите предупредуваат дека ова води кон слаби резултати на меѓународните тестирања и опаѓање на функционалната писменост.

Дополнителен фактор е прекумерната употреба на мобилни телефони и видео игри. Децата поминуваат часови пред екраните, што го намалува времето за учење, читање и развој на јазичните способности. Наместо активна комуникација и размислување, тие стануваат пасивни приматели на информации.

Истражувањето препорачува итни промени во образовниот пристап. Потребно е наставните програми да се приспособат на возраста и реалните потреби на учениците, со поголем акцент на разбирање, а не на меморирање. Наставниците треба да ги поттикнуваат учениците на критичко размислување, дискусија и изразување на сопствен став.

Родителите, исто така, имаат значајна улога. Наместо фокус исклучиво на оценките, потребно е да ги мотивираат децата да читаат, да размислуваат и да се изразуваат. Развивањето на писменоста не е само училишна обврска, туку заедничка одговорност.

За да се спречи натамошно влошување на состојбата, експертите препорачуваат ограничување на времето поминато на мобилни телефони и видео игри. Тоа време треба да се замени со спорт, читање и активна комуникација – активности кои го поттикнуваат когнитивниот и јазичниот развој.

Јасно е дека проблемот не е едноставен, но решението постои. Потребен е итен пресврт во начинот на кој учиме, воспитуваме и комуницираме со децата. Во спротивно, ризикуваме да создадеме генерации кои знаат да читаат – но не и да разберат.