Словенската европратеничка Ирена Јовева со бугарски корени

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Словенската европратеничка Ирена Јовева со бугарски корени

11 јули 2025

• од Станча Јаќимовски

Словенската европратеничка Ирена Јовева предизвика силни реакции во Европскиот парламент и на Балканот, откако цврсто застана во одбрана на македонскиот јазик и идентитет за време на расправата за напредокот на Северна Македонија кон членство во Европската Унија. Со своето емотивно обраќање на македонски јазик во пленарната сала и со недвосмислена поддршка за правото на македонскиот народ на самоопределување, таа стана симбол на отпор и поддршка за многумина во Македонија.

Гласот на Македонија во Брисел

Јовева, членка на словенечката партија Gibanje Svoboda и дел од европската група Обнови Европа, најави уште пред гласањето дека ќе се спротивстави на предлозите за отстранување на формулациите поврзани со македонскиот јазик и идентитет. „Во пленарната сала ќе се слушне македонскиот јазик“, изјави таа за медиумите во Скопје.

Ветувањето го исполни. На самиот ден на расправата, таа говореше на македонски, и порача:
„За да постои македонскиот народ, не му е потребна вашата дозвола, но вам, за да го признаете, ви требаат искреност, интегритет и храброст.“

Иако македонскиот не е службен јазик на ЕУ и говорот не беше официјално преведен, снимките од настапот набрзо се проширија низ социјалните мрежи и медиумите во Северна Македонија, предизвикувајќи еуфорија и одобрување. Новинарот Љупчо Златев ја прогласи за „личност на годината“, а други ја нарекоа „новата хероина на Македонија“ чие име „треба да се запише со златни букви“.

Сепак, македонскиот јазик отпадна од документот

И покрај ангажманот на Јовева, сите референци на „македонски јазик“ и „македонска идентитет“ беа отстранети од годишниот извештај на Европскиот парламент, изготвен од австрискиот европратеник Томас Вајц. Оваа одлука дополнително го влоши дипломатскиот амбиент меѓу Скопје и Софија.

Којa е Ирена Јовева?

Родена е на 26 февруари 1989 година во градот Кран, Словенија, во семејство на економски мигранти од тогашна Југославија. Нејзините родители се преселиле во Словенија уште во 1979 година. Пред да влезе во политиката, Јовева работела како новинарка во Словенечката новинска агенција (STA) и телевизијата POP TV. Дипломирала „Меѓународни односи“ во Љубљана, а магистрирала „Глобални студии“, фокусирајќи се токму на пристапот на ЕУ кон македонското прашање.

Заборавениот бугарски корен

Медиумите во Северна Македонија пропуштија да го споменат еден значаен детал – Ирена Јовева е по татко половина Бугарка. Во интервју од април 2024 година за словенечки медиум, таа изјави дека нејзиниот татко е „Бугарин од Србија“. Поточно, потекнува од градот Босилеград – место со мнозинско бугарско население, кое Бугарија го признава како дел од својата историска дијаспора.

Иако во јавноста таа јасно истакнува словенечка и македонска припадност, Јовева има законско право да стекне и бугарско државјанство. Според бугарскиот закон, секој со бугарско потекло – преку родител, баба или дедо – има право на државјанство, без обврска за живеење во Бугарија. Доколку Јовева реши да го искористи тоа право, таа би можела официјално да го носи идентитетот на три нации: словенечки, македонски и бугарски.

Симбол на балканската комплексност

Случајот на Ирена Јовева открива не само лична храброст и политичка решителност, туку и сложеноста на идентитетите на Балканот. Нејзиниот пример покажува дека националниот идентитет не мора да биде еднодимензионален, туку може да биде богат, слоевит и инклузивен. Во време кога регионалните тензии повторно се разгоруваат, нејзиниот глас се покажа како редок повик за разбирање и почитување на различноста.