23,7% од младите во Македонија – изгубени без работа и без иднина!

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

23,7% од младите во Македонија – изгубени без работа и без иднина!

14 август 2025

• од Станча Јаќимовски

Младите во С. Македонија и понатаму се соочуваат со системски предизвици, ограничени можности и несигурна иднина, предупредуваат од Здружението „Хера“. Тие укажуваат дека високата невработеност, неквалитетното образование, недостатокот на младински здравствени услуги, слаба институционална поддршка, корупцијата и недостигот на безбедни јавни простори ги принудуваат младите да ја бараат својата иднина надвор од земјата.

Сериозни бројки и европски споредби

Според официјалните податоци, 23,7% од младите на возраст од 15 до 29 години припаѓаат на групата NEET – млади кои ниту се вработени, ниту се во образовен процес или обука. Овој процент е значително повисок од европскиот просек и претставува сериозен сигнал за системска негрижа. Националната стратегија за млади 2023–2027 покажува дека младите имаат ограничен пристап до услуги, слабо учествуваат во јавниот живот и имаат ниска доверба во институциите – повеќе од две третини сметаат дека не се вклучени во донесувањето одлуки, а дури 70% не се заинтересирани за политиката.

Дополнително, 51,4% од младите веруваат дека властите воопшто не се грижат за нивните потреби, а 73,7% никогаш не биле консултирани од институциите при носење одлуки. Повеќе од 74% од младите не припаѓаат на ниту една организација или форма на организирање.

Слаба примена на законите и локални предизвици

Иако Законот за младинско учество и младински политики е на сила од 2020 година, неговата примена на локално ниво е минимална – само 19 општини формирале младински совет, а стратегии за млади постојат во само 7 општини. Голем број млади се соочуваат со недостаток на јавни простори, културна изолација и отсуство на неформално образование и менторска поддршка.

Ментално здравје и насилство – растечки проблеми

Проблематично е и менталното здравје: 64% од девојчињата на 15 години имаат две или повеќе психосоматски тегоби најмалку еднаш неделно, а 53% од истата возрасна група имаат депресивно расположение. Насилството е во пораст, а „Хера“ бара итно воведување програми за унапредување на менталното здравје на децата и младите.

Барања и препораки од „Хера“

Здружението повикува до локалните и националните власти, особено пред претстојните локални избори, изборните програми да се подготват во консултација со младите. Клучни предлози се:

Формирање функционални младински совети во сите општини со реално влијание врз политиките и буџетите.
Воведување посебна буџетска ставка за младински политики и директно учество на младите во управувањето со средствата.
Обезбедување безбедни и достапни јавни простори и младински центри, особено во руралните средини.
Поддршка за младинско вработување преку локални програми, иновациски центри и субвенции за млади претприемачи.
Воспоставување локални служби за ментално здравје со психолози, социјални работници и мобилни тимови.

Конкретни чекори, а не декларативни заложби

Од „Хера“ нагласуваат дека иселувањето на младите нема да се спречи со кампањи за патриотизам или повици за зголемување на наталитетот, туку со долгорочни инвестиции во нивниот потенцијал и услови за живот. Локалната власт, велат, е првата линија на контакт со младите и токму таму треба да започнат промените.

Апелот е јасен: младите да се третираат како рамноправни партнери во креирањето на иднината, а не како маргинална група за која се полага сметка само на хартија.