Аларм во образованието: Тројца од четворица 15-годишни ученици во Македонија не разбираат што читаат

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Аларм во образованието: Тројца од четворица 15-годишни ученици во Македонија не разбираат што читаат

10 септември 2026

• од Темелко Тошев

Резултатите од ПИСА 2025 година ја рангираат Северна Македонија меѓу земјите со најслаби резултати во Европа, но и во споредба со регионот.

Околу 74 отсто од 15-годишните ученици во Северна Македонија не го достигнуваат основното ниво на вештини за читање, додека само 32 отсто го достигнуваат минималното ниво по математика и 36 отсто по природни науки.

Според резултатите од ПИСА 2025, учениците од земјава освоиле во просек 380 поени по математика, 357 по читање и 378 по природни науки, останувајќи значително под просекот на ОЕЦД.

Само 26 отсто го достигнуваат основното ниво на читање Најзагрижувачки е резултатот во читањето. Само 26 проценти од учениците достигнуваат барем ниво 2, што се смета за основно ниво на функционалност во читањето. Тоа значи дека најголемиот дел од учениците имаат потешкотии да ја идентификуваат главната идеја на текстот, да најдат информации според одредени критериуми и да го разберат значењето на она што го читаат. За споредба, во земјите на ОЕЦД ова ниво го достигнуваат околу 69 отсто од учениците.

И по математика ситуацијата е загрижувачка. Само 32 отсто го достигнуваат основното ниво, додека во природните науки 36 отсто. Највисоките нивоа по математика (5 и 6) ги достигнуваат само околу 1 процент од учениците во земјава, во споредба со 8 проценти во ОЕЦД.

Македонија останува зад регионот Новите податоци покажуваат дека земјава се наоѓа зад Словенија, Хрватска, Црна Гора, Србија и Албанија, а е единствено пред Косово. По математика, резултатот на Северна Македонија бележи пад во однос на ПИСА 2022 година, кога учениците имаа 389 поени. Во читањето и природните науки резултатите остануваат речиси на исто ниво.

Истовремено, се забележува зголемување на разликата помеѓу учениците со највисоки и оние со најслаби резултати во сите три области.

На врвот на светското рангирање и понатаму се Сингапур, кинеските региони, Тајван, Јапонија и Јужна Кореја, додека Естонија останува меѓу најуспешните образовни системи во Европа.

Екраните и вештачката интелигенција го менуваат начинот на учење ПИСА 2025 истакнува уште еден проблем: начинот на кој технологијата влијае врз учениците. ОЕЦД забележува дека учениците поминуваат сè повеќе време пред екраните, читаат пократки содржини и честопати само ги „скенираат“ текстовите наместо внимателно да ги читаат и разбираат.

Употребата на вештачка интелигенција (ВИ) масовно станува дел од учењето. Речиси половина од учениците користат четботови со ВИ за образовни цели. Сепак, ОЕЦД предупредува дека пасивната употреба на ВИ за пишување, резимирање и пребарување е директно поврзана со послаби резултати. Учениците кои интензивно се потпираат на четботови на овој начин, имаат околу 20 поени помалку во природните науки, разлика што приближно одговара на една година школување. Според ОЕЦД, проблемот не е самата технологија, туку начинот на кој таа се користи.

Резултатите од ПИСА 2025 укажуваат на сериозен предизвик за домашното образование: слабостите во основните знаења се придружени со итната потреба за нов пристап кон технологијата и вештачката интелигенција во наставниот процес.