28 јануари 2025
• од Гоце Кически
Во сенка на новата администрација на Доналд Трамп, Амбасадата на САД во Македонија ги запре сите тековни проекти со невладините и други организации, вклучувајќи и оние што веќе започнале да се реализираат. Оваа одлука, која се однесува на веќе започнатите проекти, е последица од извршната наредба на новиот претседател, која наложува замрзнување на странската помош за сите земји, освен за Израел и Египет, на период од 90 дена.
Оваа одлука дојде како големо изненадување за сите кои веќе имаа договори со Амбасадата на САД, бидејќи очекувањата беа дека забраната ќе се однесува само на новите проекти, а не на оние што веќе се во тек. Со ова, САД ја прекинуваат финансиската помош, вклучително и за организации кои работат на теми како владеењето на правото, сајбер безбедноста, животната средина и борбата против корупцијата.
Помошта од САД во Македонија се менаџира преку амбасадата и агенцијата УСАИД, а главниот фокус беше ставен на подобрување на демократските процеси, развојот на правосудниот систем и поголемото учество на граѓаните во јавните прашања. Од 1993 година, САД вложиле речиси една милијарда долари во Македонија, исклучувајќи воената помош. Една од најголемите инвестиции беше во судскиот систем, каде што САД потрошиле речиси половина милијарда долари. Амбасадорката Ангела Агелер неколку пати ја истакнала важноста на оваа помош, но исто така укажала на тоа дека довербата во правосудниот систем останува ниска.
Сега, меѓу најпогодените од оваа одлука се невладините организации, кои зависат од грантовите од САД, но и други институции, вклучително и медиумите. Според официјалните информации, амбасадата им се обратила на сите засегнати субјекти, барајќи од нив да ги стопираат своите активности и да не извршуваат никакви исплати додека не се направи преглед на програмите.
Извршната наредба на Трамп, која наложува прекин на странската помош за 90 дена, има за цел да ја оцени ефикасноста и соодветноста на сите странски програми во согласност со новата стратегија на администрацијата – „Америка прво“. Во соопштението на Стејт департментот се истакнува дека оваа прегледна постапка има за цел да осигури дека средствата за странска помош се искористуваат рационално и во интерес на американските даночни обврзници.
Стејт департментот и УСАИД ја нагласуваат важноста на проверката на странската помош како дел од напорите за оптимизација на ресурси и заштита на интересите на американскиот народ. Според изјавите на претставници на Стејт департментот, оваа прегледна постапка би можела да доведе до правни последици за земјите што не ги исполнуваат договорените услови, со можност за тужби поради неисполнети договори.
Оваа одлука е дел од долгогодишната критика на администрациите на Барак Обама и Џо Бајден, кои беа обвинувани за прекумерно трошење на средства за странска помош. Сега, со Трамп на чело, се очекува значајно намалување на овие трошоци, особено што од САД се бара да ја преиспитаат својата стратегија и да го максимизираат повратот на вложените средства.
Одлуката да се стопира странската помош за 90 дена подразбира дека прегледот на постојните програми ќе се спроведе во следниот период, со извештај што треба да биде доставен за 85 дена. Во меѓувреме, многу земји, вклучително и Македонија, ќе бидат принудени да се соочат со нејасната иднина на финансиската поддршка од САД.
Се чини дека ова е само почеток на промени кои ќе имаат далекусежни последици за односите помеѓу Македонија и САД, а во светлината на новата политика на американската администрација, можно е да се очекуваат и нови рестрикции во иднина.
Извор: Nezavisen.mk
Ненадминливи Понуди Дневно
4.8 (10276 рецензии)
Заштедете 152.00 ден

