Блаже Аризанов: Во времето на Гоце Делчев немало македонски етнички национализам

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Блаже Аризанов: Во времето на Гоце Делчев немало македонски етнички национализам

05 мај 2025

• од Вардарски

Во последните денови на Фејсбук се појавија коментари и дискусии за илустрацијата со натпис „Македонија на Македонците“ како наводен доказ за постоење на македонски етнички идентитет уште во времето на ВМРО и Гоце Делчев. Но, ако внимателно се погледне оваа илустрација, ќе се види дека таа всушност покажува сосема спротивно: дека тогашниот национализам бил граѓански, а не етнички.

На левата страна на споделената илустрација се гледа женски лик кој силно потсетува на Маријана (Marianne) од Француската револуција — симболот на слободата, граѓанството и борбата против монархијата. За споредба, од десната страна е приложена илустрацијата на самата Маријана, каде исто така држи меч и знаме — симболи што директно се поврзуваат со републиканските и граѓанските идеали.

Маријана во Француската револуција не претставувала етничка Французинка, туку граѓанка на новата република. Таа симболизирала цивилен национализам: идејата дека францускиот идентитет не се дефинира според крв или потекло, туку според учеството во заедничкиот политички проект — граѓанството. Оваа идеја се проширила низ Европа и Латинска Америка, каде слични женски симболи се појавиле во борбите за национално ослободување, како Мајка Русија или Колумбија.

И токму тоа го покажува илустрацијата поврзана со ВМРО: наместо етнички национализам, таа промовира граѓански национализам, каде „Македонија на Македонците“ значи обединување на сите жители на Македонија — без разлика на нивното етничко потекло — во заедничката борба за слобода. Тоа е универзалистичка, анти-монархистичка порака, која повикува на политичка, а не етничка припадност.

За споредба, етничкиот национализам во Европа подоцна добива сосема друга симболика: маскулина, воинствена, со ликови на војници или светци. Доволно е да се погледнат амблемите на Наполеон III или Вишиевата Франција, како и германските симболи од тоа време, за да се види разликата.

Заклучокот е јасен: „Македонија на Македонците“ во времето на Гоце Делчев значело „Македонија за сите граѓани на Македонија“, а не „Македонија за етничките Македонци“. Илустрацијата не е доказ за етнички идентитет, туку за граѓанска визија на идната македонска држава.

Автор: Блаже Аризанов