ДЗР: Системот за заштита на жените жртви на насилство е недоволно развиен и неефикасен

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

ДЗР: Системот за заштита на жените жртви на насилство е недоволно развиен и неефикасен

21 август 2025

• од Станча Јаќимовски

Системот за заштита на жените жртви на родово базирано и семејно насилство во државата е сè уште недоволно развиен, а мерките и активностите на институциите не обезбедуваат соодветна и ефективна поддршка, заштита и реинтеграција на жртвите. Ова е констатација на Државниот завод за ревизија (ДЗР) во најновата ревизија за имплементацијата на Истанбулската конвенција.

Загрижувачки бројки за жртви и сторители

Во 2023 година мажите биле десетпати повеќе сторители на кривични дела поврзани со семејно насилство од жените, додека жените жртви биле четири пати повеќе од мажите. Податоците покажуваат континуитет без подобрување на состојбата, што упатува на неефективност на досегашните мерки.

Во периодот 2018–2023 година се евидентирани 6.242 кривични дела поврзани со семејно насилство, со 6.423 сторители – од кои 91% мажи – и 6.663 жртви, од кои 79% жени.

Недоволна имплементација на Истанбулската конвенција

Истанбулската конвенција е ратификувана во 2017 година, а за периодот 2018–2023 беше донесен акциски план со 52 активности. ДЗР утврди дека реализирани се само 22 активности, 20 воопшто не се спроведени, а 10 се делумно реализирани. По завршувањето на акцискиот план не е донесена нова Национална стратегија, ниту се усвоени сите подзаконски акти предвидени со законот.

Иако во 2023 година Кривичниот законик е усогласен со Конвенцијата – со криминализација на родово базираното и семејното насилство, зголемување на казните за сексуално насилство и признавање на фемицидот како квалификуван облик на убиство – остануваат сериозни предизвици. Меѓу нив се недоволна криминализација на психичкото насилство и фактот дека за телесна повреда гонењето сè уште се врши по предлог на жртвата.

Недостиг од засолништа и советувалишта

Ревизијата укажува и на сериозен недостиг на специјализирани сервиси. Согласно стандардите на Конвенцијата, потребни се 184 легла во засолништа, но воспоставени се само 67 (37%). Во однос на советувалишта, наместо 19 постојат само 11 (59%), при што нивната територијална распределеност е нерамномерна. Дел од постојните објекти не ги исполнуваат условите за безбедност, опрема и кадар.

Недостатоци во институционалната соработка

Иако во 2021 е формирано Национално координативно тело за следење на Конвенцијата, ДЗР утврдил дека тоа не ги врши целосно своите надлежности. Дополнително, недостасува интегриран систем за евиденција на жртви, што оневозможува обезбедување унифицирани и навремени податоци за состојбата и креирање соодветни политики.

Препораки

ДЗР препорачува Владата, Министерството за социјална политика, Министерството за здравство, Министерството за внатрешни работи и Центрите за социјална работа да преземат итни мерки за подобрување на состојбата. Меѓу приоритетите се донесување нова стратегија, јакнење на институционалната соработка, лиценцирање на специјализираните услуги, зголемување на бројот и квалитетот на засолништата и советувалиштата, како и обезбедување интегриран систем за евиденција на случаи.