17 април 2025
• од Вардарски
„Албанците беа исклучени од приватизацијата. Но и Македонците беа исклучени од приватизацијата.“ — Со оваа реченица, поранешниот пратеник Ивон Величковски го отвори прашањето за една од најконтроверзните епизоди во современата македонска историја: приватизацијата на општествениот капитал.
На хартија, процесот требаше да биде фер, отворен и инклузивен. Теоретски, целта беше трансформација на економијата – премин од социјализам во пазарен систем, каде секој ќе има можност да учествува и придонесе. Но реалноста, како што често се случува, беше далеку од праведна.
Преку моделот на Анте Марковиќ, под превезот на реформи и стабилизација, се спроведе процес кој резултираше со концентрација на моќта и капиталот во рацете на малкумина. „Успешните“ техно-менаџери од социјализмот, оние кои веќе беа во позиција на контрола, станаа новите сопственици. Но наместо да ги развијат фирмите, тие ги распродадоа. Машините, симбол на некогашната индустриска сила, завршија како старо железо.
Ниту се создаде економија, ниту се одржа производството, ниту се отворија нови перспективи за народот. Тоа што требаше да биде основа за економски суверенитет, стана гробница на надежите на илјадници работници и граѓани.
Она што Величковски го потенцира е клучно: не се работеше за етничка исклученост, туку за системска манипулација, каде и Албанците и Македонците – обичниот народ – беа оставени на маргините. Исклучувањето не беше прашање на идентитет, туку на моќ.
Денес, три децении подоцна, прашањето не е само што се случи, туку и како ќе го именуваме тоа што го доживеавме. Дали беше приватизација, или организирана распродажба? И најважно: дали ќе извлечеме поука или ќе продолжиме да живееме во економија изградена врз остатоците од некогашното „општо добро“?
Ненадминливи Понуди Дневно
4.8 (10276 рецензии)
Заштедете 152.00 ден

