Ивон Величковски: Србија и Северна Македонија живеат под сенката на СПЦ и руското влијание

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Ивон Величковски: Србија и Северна Македонија живеат под сенката на СПЦ и руското влијание

10 октомври 2025

• од Станча Јаќимовски

Политички и медиумски потреси поради американските мерки

Приближувањето на санкциите кон „Нафтената индустрија на Србија“ (НИС) предизвика видлива нервоза не само во Белград, туку и во Скопје. Сите испостави на Српската напредна странка (СНС) и Српската православна црква (СПЦ) во Северна Македонија влегле во состојба на зголемена активност, настојувајќи да го контролираат наративот и евентуалните политички последици од американските чекори.

Медиумите блиски до бизнисменот и пропагандист Живаљевиќ побрзаа да го пренесат говорот на српскиот опозиционер Драган Ѓилас како доказ дека „ЕУ ѝ го завртела грбот на Македонија“, обидувајќи се да ја одвлечат јавноста од суштината – третото по ред одложување на санкциите на САД против НИС.

Политичката генеза на проблемот

Малкумина денес се сеќаваат дека српската НИС беше продадена на руски „Газпром“ уште во 2008 година за само 400 милиони евра – не од владата на Александар Вучиќ, туку од тогашната „либерална“ и „прозападна“ коалиција предводена од Борис Тадиќ, Чедомир Јовановиќ, Воислав Коштуница и Ивица Дачиќ. Токму од тие партии подоцна произлезе и Странката на слободата и правдата на Ѓилас.

Таа генерација политичари ја задржа позицијата „не го даваме Косово“, додека Српската православна црква (СПЦ) ја користеше како идеолошка основа за спротивставување на европскиот концепт на секуларна нација-држава преку промовирање на рускиот модел на „црковно-државно единство“.

Опозицијата како сојузник на власта

Денешната српска опозиција, составена од истите политички кругови, со својата недоследност само го легитимира Вучиќ. Либерал-демократите на Чедомир Јовановиќ се пример за тоа како поранешните комунисти и олигарси од Источна Европа се скрија зад либералната реторика.

Но, новиот бран студентски и граѓански протести во Србија се дистанцира од таа сцена, најавувајќи сопствени листи и платформи. Тоа претставува вистински предизвик и за власта и за „лојалната опозиција“, кои заедно ги нарекуваат демонстрантите „блокадери“.

Влијанието на СПЦ и опасноста од православно-политичко единство

Клучното прашање е дали протестите ќе успеат да се одделат од доминацијата на СПЦ, која во Србија се движи во тандемот Порфириј–Вучиќ, слично како што во Русија постои сојузот Кирил–Путин.
Во Северна Македонија, сличен модел се манифестира преку тријадата ВМРО–СДСМ–МПЦ–НЕ, која го поткопува концептот на секуларност и национална посебност врз која почива државноста на македонскиот народ.

Трансгранични партиски и црковни врски

Политичките линии на влијание се одамна воспоставени:

СДСМ на Венко Филипче и Зоран Заев ја продолжува блискоста со Демократската странка на Борис Тадиќ и Ѓилас.
ВМРО-ДПМНЕ на Христијан Мицкоски ја негува релацијата со Вучиќ уште од времето на Никола Груевски.
МПЦ–ОА на архиепископ Стефан останува тесно поврзана со СПЦ и патријархот Порфириј.

Интересно е дека ниту една од овие релации нема континуитет со реформаторската линија на покојниот Зоран Ѓинѓиќ.

Санкциите и нивното регионално влијание

Третото американско одложување на санкциите против НИС не го намали притисокот – напротив, го зголеми. Како што се приближува моментот на нивно воведување, така расте агресивноста на проруските медиумски и политички структури, од парламентот до социјалните мрежи.

Санкциите ќе ги погодат токму трансакциите кои финансираат руско преку српско влијание во регионот – во Северна Македонија, Босна и Херцеговина, Црна Гора и Косово. Тоа објаснува зошто и медиумите блиски до овие кругови станаа поактивни во последните недели.

Европската димензија: безбедносен проблем за целиот континент

Европскиот парламент на 21 септември ја отвори темата за мешањето на Руската православна црква во државите од Источна Европа, меѓу кои и Србија. Ова претставува сигнал дека црковно-државното единство инспирирано од Москва станува безбедносно прашање за целиот континент – и ќе биде адресирано институционално.

Во тој контекст, сослужувањето на митрополитот Петар Каревски со московскиот патријарх повеќе не се чита како духовен чин, туку како политички сигнал – демонстрација на припадност кон одреден блок.

Заклучок: регионална констелација што не трпи дволичност

До локалните избори во Северна Македонија на 19 октомври, коалицијата ВМРО–СДСМ–МПЦ–НЕ можеби ќе се одржува на теми како „паркови и клупи“, но по вториот круг ќе се судри со новата геополитичка реалност. Европа веќе ја препознава врската меѓу руското влијание, црковните структури и регионалната нестабилност.

Промената е неизбежна – прашање е само дали ќе дојде преку институции или преку нова граѓанска енергија, независна од старите партии и нивните духовни покровители.

🖊 Автор: Ивон Величковски
📅 Извор: Фејсбук статус