Како за 34 години Албанија успеа да ја престигне Северна Македонија

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Како за 34 години Албанија успеа да ја престигне Северна Македонија

17 ноември 2025

• од Станча Јаќимовски

Пред повеќе од три децении, во 1991 година, кога Северна Македонија ја прогласува својата независност, а во Албанија паѓа комунистичкиот режим, економската слика на Балканот изгледаше сосема поинаку. Македонија тогаш имаше речиси шест пати поголем бруто-домашен производ (БДП) од својот западен сосед. Малкумина тогаш би помислиле дека Албанија за само 34 години ќе ја надмине — и тоа речиси двојно.

Економски пресврт во бројки

Почетните позиции во 1991 година беа драматично различни:

БДП на Македонија (1991): 4.9 милијарди долари
БДП на Албанија (1991): 1.1 милијарди долари

Но, по 34 години, приказната добива сосема поинаков пресврт:

БДП на Македонија (2025): 16.69 милијарди долари
БДП на Албанија (2025): 27.2 милијарди долари

Тоа значи дека Македонија за овој период го зголемила својот БДП малку повеќе од три пати, додека Албанија направила економски скок од околу 27 пати — раст кој ја вбројува меѓу најбрзо напредувачките економии во регионот.

Што претставува БДП?

Бруто-домашниот производ е еден од најважните показатели за економската сила и развој на една држава. Тој ја мери вкупната пазарна вредност на сите произведени финални добра и услуги во одреден временски период.

Затоа, промената на БДП не е само број – тоа е одраз на продуктивноста, инвестициите, економските реформи, бизнис-климата и државните политики.

Зошто Албанија го направи овој скок, а Македонија не?

Секоја земја има своја специфична економска приказна, но фактот е дека резултатите не можат да се игнорираат. Северна Македонија, и покрај својот релативно добар старт, во изминатите три и пол децении се движеше со забавено темпо — честопати оптоварена со политички кризи, партиски клиентелизам, слаби реформи и недоволно искористени економски потенцијали.

Албанија, напротив, успеа:

да привлече значајни странски инвестиции,
да го развие туризмот до ниво на главен столб на економијата,
да спроведе агресивни инфраструктурни проекти,
да се отвори брзо кон меѓународните пазари,
да го олесни бизнис-околот,
да го намали одливот на капитал преку реформи во финансискиот систем.

Политичката одговорност

За бројките што ги гледаме денес, граѓаните на Македонија можат „слободно да им се заблагодарат“ — со доза горчина — на своите политичари од последниве 35 години. Често се вели дека Македонија се движела како да продолжувал да владее Енвер Хоџа, не во Албанија, туку токму кај нас: со изолирани политики, пропуштени развојни шанси и недоволно економски реформи.

Тирана и Скопје: две фотографии, две приказни

Симболичната споредба со фотографиите од Тирана и Скопје – некаде и денес – многу јасно ја отсликува разликата. Еден град кој забрзано се модернизира, и друг кој стои во место или се движи многу поспоро.