Кој ги уништува камерите? „Безбеден град“ под жесток напад!

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Кој ги уништува камерите? „Безбеден град“ под жесток напад!

04 декември 2025

• од Станча Јаќимовски

Министерството за внатрешни работи веќе трет ден врши тестирање на системот „Безбеден град“, технолошка платформа чија цел е поголема безбедност во сообраќајот и подобрен надзор низ главниот град. Тестирањето е дел од пошироката државна стратегија за дигитална трансформација и модернизација на контролата на јавниот простор.

Во првите 12 часа од пробната фаза, системот забележал дури 65.000 прекршоци, што укажува на сериозни сообраќајни проблеми. Меѓу регистрираните инциденти доминираат поминувања на црвено светло, движење на возила без соодветна регистрација и други форми на непочитување на правилата. Ова покажува дека системот функционира под реални, нестерилни услови, но исто така го откри и феноменот на силен граѓански отпор кон автоматизираниот видео-надзор.

Паралелно со огромниот број регистрирани прекршоци, бројни граѓани пријавиле проблеми во самата инфраструктура – потешкотии во регистрација на камерите и повремени технички дефекти. Тоа ја илустрира комплексноста на имплементацијата на нови системи, особено во средини каде дигиталната писменост и довербата кон технологијата варираат.

Балканот веќе е под „камера“

Иако системот „Безбеден град“ е новина за Македонија, регионот одамна живее со слични технолошки решенија. Белград, на пример, користи надзорен систем кој е дел од инфраструктурата на Huawei и кој вклучува повеќе од 8.000 камери. Huawei преку овој систем обезбедува напредни можности како препознавање лица, читање регистарски таблички и детална анализа на сообраќајните текови. Но, дури ни еден од технолошките гиганти не успеа целосно да го пригуши јавниот дискурс околу приватноста на граѓаните. Организации и активисти во Србија често алармираат дека препознавањето лица оди на тенка линија со основните човекови права.

Во соседните земји, фокусот на безбедносните платформи е различен. Бугарија преку проектот „Smart & Safe City“ развива мрежи за следење не само на сообраќај, туку и на загадување и јавен ред во Софија. Романија и Грција имплементираат системи насочени кон навремена реакција на безбедносни инциденти и мониторинг со помош на дронови. Иако пристапите се различни, сите држави имаат заедничко – технологија која го надгледува градот, но и граѓани кои ѝ се спротивставуваат.

Камерите како мета

Тестирањето на „Безбеден град“ го разоткри и најтешкиот предизвик за системи од ваков формат – вандализмот. Нападите врз камерите не се изолиран случај. Тие се дел од глобална тенденција на отпор кон автоматизираниот надзор и дигиталната контрола.

Моделите на саботажа се речиси идентични низ светот и регионот. Најчести се:

Физичко уништување – кршење уреди, сечење на поставките, туркање од столбови, па дури и фрлање во вода;
Прскање со боја или спреј – прекривање објективи за да се спречи снимањето;
Сечење кабли и деактивирање на опрема;
Подметнување оган или директно палење на камерите;
Дигитални напади – блокирање на системите преку сајбер-закани.

Француското движење на мигрантираниот славен протест на „Жолтите елеци“ уништило десетици патни радари и камери. Во Лондон, голем број камери биле запалени откако им биле пресечени каблите. Холандија забележала хакирање на системите за контрола на брзината. Идентични појави се пријавени и во Бугарија и Грција, каде камерите биле кршени, запалени или прекриени со боја.

Отпорот не се игнорира – туку се предвидува

Ваквите појави отвораат сериозни прашања за тоа како државите треба да ги имплементираат системите за надзор без да предизвикаат загрозеност, недоверба или политичка поларизација. Демонстрираниот вандализам покажува дека технологијата не е само алатка – таа може да биде и провокација.

Експертите по безбедност предупредуваат дека за да биде ефективен, секој „Сејф сити“ модел мора да развие одбранбени механизми – и физички и дигитални – кои ќе ја штитат инфраструктурата. Истовремено, тие мора да се придружени со јасни законски рамки за заштита на личните податоци и транспарентност во користењето на јавниот видео-надзор.

Имплементацијата на новиот систем во Македонија ќе биде вистински тест не само за технологијата – туку и за општеството. Дали камерите ќе го „видат“ редот, или отпорот ќе го ослепи системот – останува да видиме во деновите што следат.