„Македонски алманах“ – историско издание повторно достапно на бугарскиот книжарски пазар

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

„Македонски алманах“ – историско издание повторно достапно на бугарскиот книжарски пазар

29 август 2025

• од Станча Јаќимовски

На бугарскиот книжевен пазар денес се појави уникатното фототипско издание „Македонски алманах“, благодарение на Институтот за историја на бугарската емиграција во Северна Америка „Илија Тодоров Гаџев“ издавачката куќа „Тангра“. Овој редок труд, објавен првично во 1940 година од Македонската патриотична организација (МПО) во САД и Канада, претставува извонреден извор за историјата и културната самосвест на македонската емиграција.

Фототипското издание е реализирано со одобрение на Централниот комитет на Македонската патриотична организација (МПО), кој ги додели правата од оригиналот, како и за идното англиско издание, на Институтот за историја на бугарската емиграција во Северна Америка „Илија Тодоров Гаџев“. Институтот потоа воспостави партнерство со издавачката куќа „Тангра“ за да го објави делото.

Алманахот е дело на Петар Ацев (1903–1992), роден во Скопје, кој уште во 1933 година се преселил во Индијанаполис и станал секретар на МПО. Карактеристичниот црвен том со црно насловие и илустрација во себе го носи патриотскиот жар на македонските Бугари во тој историски период.

На неговите страници е прикажана географска карта на цела Македонија, претставена како татковина и идна независна држава. Главниот етнички елемент, според авторите, бил бугарскиот, проследен со грчки, албански, турски, влашки, еврејски и други заедници. Како основа е искористена картата на Васил К’нчов, позната и од Карнегиевата комисија во 1914 година.

Во првиот дел од Алманахот се поместени трудови од познати научници, новинари и дејци, кои ја прикажуваат Македонија како простор со силен бугарски идентитет. Преку географски прегледи, етнодемографски статистики и илустрации се открива богатата културна и црковно-просветна традиција, стопанскиот развој и народното творештво.

Посебен акцент е ставен на националноослободителното движење, како и на хероите што ги дале своите животи за слободата на Македонија. Меѓу нив се истакнуваат имињата на Мара Бунева, Владо Черноземски, Илия Кушев и други борци, како и дејците Симеон Евтимов, Јордан Ѓурков и Димитар Михајлов. Авторите посочуваат дека Иван Михајлов бил „достоен водач на боречка Македонија“.

Алманахот содржи и своеобразна патриотска антологија со творби од Константин Миладинов, Христо Ботев, Иван Вазов, Пејо Јаворов, Елисавета Багряна, Љубомир Весов и Живко Гелев. Присутна е и карикатура на Александар Божинов, која симболично го разобличува странскиот гнет врз Бугарите во Добруџа, Македонија, Тракија и Западните покраини.

Во делото се оддадени признанија и на македонските книжевници и научници – браќата Миладинови, Јордан Хаџиконстантинов – Џинот, Григор Прличев, Кузман Шапкарев, како и на поновите дејци Трајко Китанчев, Димитар Матов, Никола Милев и најмногу проф. Љубомир Милетиќ со неговото дело поврзано со Македонскиот научен институт.

Естетската и полиграфска изработка на Алманахот е на извонредно ниво. Богатите илустрации и до денес ги задржуваат своите визуелни квалитети и му овозможуваат на читателот да се потопи во атмосферата на настаните од првата половина на XX век.

„Македонски алманах“ претставува не само патриотски летопис, туку и илустрирана енциклопедија за животот и активностите на македонската емиграција во Северна Америка, за црквите, друштвата и познатите семејства таму, како и за визиите на македонските Бугари за слободна и независна Македонија во навечерието на Втората светска војна.