Повеќе училишни клупи од ученици – иселувањето го диктира образовниот систем

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Повеќе училишни клупи од ученици – иселувањето го диктира образовниот систем

23 април 2025

• од Вардарски

Македонското образование влегува во нова етапа со објавувањето на Конкурсот за запишување во средните училишта за учебната 2025/2026 година. Во фокусот, повторно – стручното образование. Од вкупно 27.600 ученички места, дури 18.000 се наменети за стручните училишта, од кои 6.700 за дуално образование. Само 7.900 места се за гимназии. Останатите се за уметничките училишта и Спортската гимназија.

Според министерката за образование и наука, Весна Јаневска, трендот на ориентација кон стручното образование не е случаен. Тој се темели на анализите од пазарот на трудот и зголемениот интерес од компаниите, кои сѐ повеќе се вклучуваат во дуалниот модел. Над 550 компании веќе се дел од овој систем, што е значаен чекор кон поврзување на образованието со реалниот сектор.

Но, зад оваа наизглед позитивна реформа се крие една далеку подлабока реалност – пустошот на население. Се чини дека образовниот систем се адаптира кон демографската слика, а не обратно. Според податоците од минатите години, две третини од запишаните средношколци избираат стручно образование, што се чини дека веќе не е само прашање на личен избор, туку и нужност.

„Имаме извоз на мозоци и недостиг на работна сила,“ посочува Јаневска. Оваа констатација ја отсликува состојбата во која земјата се наоѓа – младите заминуваат, а домашниот пазар вапие за квалификувани кадри. Дуалното образование се поставува како мост меѓу овие два проблема: нуди шанса за останување во државата преку директно вклучување во работниот процес уште во средно образование.

Сепак, ваквата стратегија носи и ризици. Намалениот број на ученици во гимназиите може да значи пад во општото образование, кое е клучно за развојот на аналитичко размислување, општа култура и подготвеност за високо образование. Јаневска уверува дека тоа нема да има негативен ефект, но останува отворено прашањето – дали државата сѐ повеќе се одрекува од креативните и научни потенцијали во корист на економски прилагодени кадри?

Процесот на електронско пријавување за упис во средно образование започнува на 14 јуни 2025 година, преку платформата на МОН. Ќе се спроведат две пријавувања во јуни и едно во август, со прецизно утврдени рокови за документација и објавување на резултати.

На крајот, останува да видиме дали ориентацијата кон стручното образование ќе придонесе за задржување на младите во државата или ќе остане само уште еден обид за адаптација на системот на континуираниот одлив на население. Бидејќи вистинското прашање не е дали образованието ќе ги следи пазарните потреби, туку дали државата ќе создаде средина во која младите ќе сакаат да останат.