Рамадани: Бугарските пасоши ја покажуваат реалноста што многумина не ја признаваат!

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Рамадани: Бугарските пасоши ја покажуваат реалноста што многумина не ја признаваат!

19 февруари 2025

• од Вардарски

Ставот на Рамадан Рамадани е дека во Северна Македонија постои континуиран и системски обид за етничка доминација во држава која по својата природа е мултиетничка, што, според него, претставува една од клучните причини зошто државата не функционира како што треба и зошто не успева да изгради долгорочна перспектива за развој. Анализирајќи ја тековната состојба, Рамадани посочува дека државата е оптоварена со политички, економски и социјални проблеми, кои се резултат на овој длабоко вкоренет менталитет на доминација, што ја спречува вистинската кохезија меѓу различните етнички заедници.

Клучните проблеми што ја кочат државата

Северна Македонија веќе долго време се соочува со сериозни системски проблеми, кои не само што го попречуваат развојот, туку и создаваат чувство на стагнација кај нејзините граѓани. Еден од најголемите предизвици, според Рамадани, е застојот во евроинтегративниот процес, кој е директно поврзан со нефункционалниот правен систем, партиската контрола врз институциите и економската нестабилност, која најчесто е резултат на влијанието на олигарсите и корумпираните политички елити.

Покрај овие проблеми, дополнителна загриженост претставува и селективната правда, каде што правосудниот систем повеќе служи како инструмент за заштита на одредени политички и економски интереси, отколку како гарант за владеењето на правото. Нефункционалноста на економијата, која е контролирана од олигарсите и партиските структури, само го влошува севкупниот амбиент, бидејќи создава систем во кој мал број привилегирани лица имаат корист, додека мнозинството граѓани се оставени без вистински можности за напредок.

Обидот за етничка доминација – симпом на подлабок проблем

Според Рамадани, едно од најочигледните манифестации на овој проблем е постојаното негирање на мултиетничкиот карактер на државата од страна на македонскиот политички и медиумски дискурс. Тој нагласува дека во македонските медиуми речиси никогаш не се користи терминот „мултиетничка држава“, туку наместо тоа се форсираат поими како „еднонационална држава“, „македонски народ“ и слични термини кои имплицираат дека во државата доминира само еден етникум.

Пример за оваа тенденција може да се забележи во медиумските известувања за лицата кои добиваат бугарско државјанство. Иако секоја година се објавуваат податоци за тоа колку граѓани на Северна Македонија добиле бугарски пасоши, овие вести секогаш се формулираат со наслов: „Толку и толку Македонци добија бугарско државјанство“, иако во реалноста станува збор за граѓани на државата кои, од различни причини, побарале бугарско државјанство.

Тој истакнува дека ваквите примери се само показател на подлабок проблем – обид за еднострана етничка нарација во држава во која ниту еден етникум нема апсолутна доминација. Според официјалните статистики, Македонците сочинуваат само околу 53% од населението според етничката припадност, а доколку се земат предвид и факторите како јазик и религија, нивната „хомогеност“ дополнително се намалува. Од друга страна, албанската заедница, која претставува околу 30% од населението, има силно присуство и влијание во државата, што го прави етничкиот баланс многу покомплексен отколку што се претставува во јавниот дискурс.

Политичките последици на оваа реалност

Рамадани смета дека овој етнички дисбаланс создава ситуација во која етничката доминација е невозможна, дури и ако постојат обиди за нејзино наметнување. Тој го споредува ова со ситуацијата во Босна и Херцеговина, каде што Србите, преку политичкиот лидер Милорад Додик, постојано инсистираат на политичка автономија и идеја за „српски свет“.

Сепак, разликата лежи во тоа што во Северна Македонија, и покрај етничката хетерогеност, нема силен албански лидер кој би се спротивставил на овие тенденции на начин на кој тоа го прави Додик во Босна. Доколку такво нешто би се случило, вели Рамадани, македонскиот политички естаблишмент ќе реагира бурно и ќе го осуди таквиот пристап како „радикален“ или „сепаратистички“, иако во исто време слични националистички тенденции од српската страна се третираат со симпатии.

Кусплочениот потенцијал на Охридскиот договор

Дополнително, Рамадани истакнува дека Охридскиот рамковен договор, кој претставуваше значаен чекор кон мултиетничка интеграција, иако донесе промени во уставот, сè уште не е целосно имплементиран. Законот за употреба на јазиците, кој предвидува официјален статус за албанскиот јазик, сè уште се соочува со контроверзии, при што дел од македонската јавност продолжува да го гледа како „закана“ наместо како дел од правата на една значајна етничка заедница.

Во овој контекст, авторот нагласува дека идните политички чекори треба да се насочат кон потполна имплементација на договорените права, наместо кон нови политички блокади и обиди за доминација кои само создаваат дополнителни поделби.