С. Македонија без контрола на сопствениот отпад, а ќе увезува од Европа?

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

С. Македонија без контрола на сопствениот отпад, а ќе увезува од Европа?

11 февруари 2025

• од Вардарски

Република Северна Македонија наскоро би можела да се соочи со уште поголеми еколошки предизвици, бидејќи Европската Унија ќе одлучува дали земјата ќе може да увезува неопасен отпад од ЕУ. Според новите регулативи што стапуваат на сила во 2027 година, ЕУ ќе забрани извоз на отпад во земји што не се членки на Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД), освен ако тие земји не добијат посебно одобрение од Европската комисија.

Македонските власти најавија дека ќе поднесат барање за добивање таква дозвола, со што земјата ќе продолжи да увезува отпад кој главно се користи како суровина за индустријата. Но, дали ова навистина е економска можност или само уште еден чекор кон дополнително загадување и уништување на животната средина?

ЕУ го намалува загадувањето, Македонија го зголемува?

Новата регулатива на ЕУ има за цел да го спречи неконтролираното извезување на отпад во земји што немаат капацитет за соодветно управување со него. Со други зборови, Унијата сака да го зачува својот еколошки баланс и да избегне случаи на еколошки катастрофи предизвикани од несоодветно рециклирање и складирање на отпадот.

Од друга страна, Македонија се обидува да добие дозвола да продолжи со увозот на вакви материјали, иако веќе се соочува со сериозни еколошки проблеми – загаден воздух, контаминирана почва и неконтролирани депонии. Голем дел од индустрискиот отпад не се преработува на еколошки одржлив начин, а во повеќе наврати домашни компании биле фатени како нелегално го складираат или палат отпадот, предизвикувајќи огромни штети по здравјето на граѓаните.

Кој ќе го контролира увозот и обработката?

Еден од најголемите проблеми е што Македонија нема доволно механизми за контрола на увезениот отпад. Дали ќе се увезува само „неопасен отпад“ или, како што честопати се случувало, ќе завршуваме со токсични материи, опасни хемикалии и отпад што нема да може соодветно да се третира?

Искуствата од минатото покажуваат дека недостатокот на регулација и корупцијата во институциите овозможуваат опасен отпад да заврши во близина на населени места, без никаква одговорност од надлежните. Веќе имавме случаи каде што складирани хемикалии предизвикуваа загадување на почвата и водата, без конкретни последици за одговорните компании.

Во такви услови, увозот на отпад може да значи само едно – Македонија станува депонија на Европа.

Наместо рециклирање – увоз на отпад?

Она што е уште позагрижувачко е фактот што Македонија сè уште нема изградено функционален систем за селекција и рециклирање на сопствениот отпад, но истовремено се подготвува да преработува отпад од други држави. Повеќе од 90% од домашниот отпад завршува на депонии, а малку што се прави за модернизација на системите за управување со отпадот.

Ако Владата навистина сака да покаже сериозност во еколошките политики, првиот чекор треба да биде воспоставување на вистински механизми за справување со домашниот отпад. Само тогаш ќе може да се размислува за увоз на дополнителни материјали за рециклирање.

Македонија треба да бира: економска добивка или здравје на граѓаните?

Официјалните аргументи за увоз на отпад се дека тој може да се користи како суровина за одредени индустриски сектори, со што ќе се намали потребата за нови ресурси. Но, дали македонските власти можат да гарантираат дека увезениот отпад ќе биде соодветно третиран? Дали ќе постојат механизми за контрола или овој процес ќе биде оставен на милост на компаниите?

Веќе имаме примери на индустриски гиганти кои безмилосно го загадуваат воздухот во Тетово, Скопје и другите градови, а казните се минимални или воопшто ги нема. Ако досега државата не успеала да ја заштити околината од домашните загадувачи, зошто би верувале дека ќе биде во состојба да се справи со отпад од цела Европа?