С. Македонија со најниска стапка во поранешна Југославија

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

С. Македонија со најниска стапка во поранешна Југославија

21 јули 2025

• од Станча Јаќимовски

Историски ниски стапки на наталитет загрозуваат десетици држави – од Јужна Кореја до Полска и Литванија. Македонија се наоѓа на дното на листата во регионот на поранешна Југославија.

Алaрмантни бројки ширум светот

Светот влегува во нова демографска ера – онаа на намалување, а не раст. Сè поголем број држави се соочуваат со феноменот на „ултра-ниска плодност“, каде што просечниот број на деца по жена паднал под 1,3 – граница што според експертите значи демографски колапс. Според најновите податоци, стапките на наталитет во 2024 година се најниски во историјата за десетици држави, вклучувајќи економски моќни нации и земји во развој.

Земји пред демографско исчезнување

Најтешко погодена е Јужна Кореја, со стапка од 0,81 дете по жена – најниска некогаш измерена во која било земја. Нешто подобро стојат Костарика (1,10), Полска (1,01) и Литванија (1,02). За споредба, минималната стапка за природно обновување на населението е 2,1.

Според Birth Gauge, релевантен извор за демографски податоци, падот на плодноста е толку драматичен што некои држави може да го преполоват своето население во една генерација.

Источна Европа – демографски епицентар на Европа

На европскиот континент, Источна и Средна Европа се во најлоша положба. Полска, иако е економско чудо, демографски тоне – веќе 12-та година има повеќе починати отколку родени. Слична е ситуацијата во Чешка, Словачка, Летонија, Естонија и Литванија, каде бројот на новородени бележи двоцифрен пад за само една година.

Во Германија, Австрија и Швајцарија, стапките се блиску до 1,3, а во Италија (1,11), Шпанија (1,13) и Грција (1,19) ситуацијата станува сè позагрижувачка.

Македонија најлошо рангирана во поранешна Југославија

Според последните достапни податоци, Македонија има најниска стапка на плодност меѓу сите поранешни југословенски држави, што ја става во критична демографска позиција. Хрватска, и покрај тоа што не е далеку од опасната граница, има подобра стапка од 1,42. Србија, Босна и Херцеговина, Црна Гора и Словенија исто така се под прагот од 2,1, а Косово, кое традиционално имало висок наталитет, сега веќе бележи опаѓање.

Македонија се соочува со комбинација од економски несигурности, иселување и социјални промени кои придонесуваат за континуиран пад на раѓањата.

Каде се раѓаат најмногу деца?

Во спротивност со трендовите во Европа и Источна Азија, Субсахарска Африка останува регион со висока плодност. Во држави како Нигер, Чад, Сомалија и ДР Конго, жените имаат меѓу 4 и 6 деца во просек. Надвор од Африка, Авганистан и Јемен се исто така меѓу државите со висока стапка на раѓања.

Јужна Кореја – пример за умирање на нација

Најсилен симбол на демографската криза е Јужна Кореја, каде што, според прогнозите, населението ќе се намали од 52 на 38 милиони до 2070 година. И покрај високите плати и развиената економија, младите избегнуваат брак и родителство поради животните трошоци и работниот притисок.

Економски и општествени последици

Намалувањето на населението има сериозни економски импликации. Според McKinsey Global Institute, ниската плодност може да ја забави економијата на Европа за 0,4% годишно до 2050 година. Во најпогодените земји, таа бројка може да достигне и 0,8%, освен ако не се зголеми продуктивноста или работното време.

Дополнително, Фондот за население на ОН предупредува дека младите сè почесто одложуваат или откажуваат од создавање семејства, не поради лични желби, туку поради економски несигурности, политичка нестабилност и отсуство на социјална поддршка.

Заклучок: Светот во пресрет на тивка криза

Демографскиот пад не е спектакуларна, туку тивка криза – една од оние што не се забележуваат додека не стане доцна. Ако трендот продолжи, државите ќе се соочат со сериозен недостиг на работна сила, пензиски колапс и драматични промени во социјалната структура.

Македонија, за жал, е дел од оваа глобална приказна – но со најлош резултат во своето соседство. Време е за сериозни политики и национален консензус за иднината на населението.