Северна Македонија и дијаспората: повеќе од една четвртина од населението живее во странство

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Северна Македонија и дијаспората: повеќе од една четвртина од населението живее во странство

28 ноември 2025

• од Станча Јаќимовски

Околу 30% од населението на Северна Македонија живее во дијаспора, што го претвора иселувањето во едно од најзначајните општествени и економски прашања на државата. Во последната деценија бројот на македонски државјани во странство значително се зголемил и надминува 700.000 луѓе. Според аналитички материјал од декември 2022 година на факт-листот Diaspora Engagement – Western Balkans and Europe на International Centre for Migration Policy Development, македонската дијаспора брои 693.896 лица, односно околу 25% од вкупното население.

Географска распределба и најголеми заедници

Помеѓу иселениците, 38,4% живеат во земји членки на European Union. Најчести дестинации се Германија, Швајцарија и Италија. Конкретно, многу Македонци живеат во:

Германија, како членка на European Union;
Швајцарија, како држава надвор од ЕУ, но со голема македонска популација;
Италија, исто така членка на ЕУ.

Надвор од Европската Унија, најголемите заедници се наоѓаат во:

Австралија, со влијателни културни и црковни организации;
Соединетите Американски Држави, каде Македонците развиле силни бизнис и академски мрежи;
Канада, со обемна и добро структурирана дијаспорска заедница.

Национална стратегија за дијаспората 2025–2030

Како одговор на засиленото иселување, Владата на државата подготвува Национална стратегија за соработка со дијаспората 2025–2030, која треба да обезбеди систематски и долгорочен пристап кон партнерството со иселениците. Драфт-текстот на стратегијата бил презентиран од министерот за надворешни работи, Тимчо Муцунски, кој истакнал дека предвидените мерки се модерни, дигитално ориентирани и долгорочно планирани, со цел градење доверба во институциите.

Според министерот, стратегијата се потпира на создавање модерна, дигитализирана и сигурна јавна администрација, што ќе овозможи функционален систем наместо импровизирани краткорочни мерки.

Дијаспората како клучен економски и општествен фактор

Македонската дијаспора има огромно економско влијание, особено преку:

ремитенците – парични дознаки што го одржуваат македонскиот девизен прилив;
високите лични приходи на дел од иселениците, што создава спремност за инвестирање во мали и средни претпријатија;
вложувања во недвижен имот и социјални проекти.

Според проценките, приходите од дијаспората учествуваат со 4–10% во БДП, што ја прави дијаспората еден од најстабилните извори на девизни средства за државата. Иако постојат иницијативи за инвестирање во стартап-екосистемот и развојни програми, нивната реализација е сѐ уште ограничена, но потенцијалот останува огромен.

„Офицери за врска“ и посебен пратеник за дијаспората

Во стратегијата е предвидено и:

поставување офицери за врска по општините, кои би биле мост меѓу локалната власт и дијаспората;
можност за назначување посебен пратеник за дијаспората, кој би ја претставувал заедницата на национално ниво;
креирање програми за реинтеграција на повратниците, особено за оние што сакаат да се вратат и активно да се вклучат во општествениот и економскиот живот.

Глобална анкета и потреби на дијаспората

Со цел подобро разбирање на дијаспорските потреби, организацијата Macedonia 2025 спровела глобална онлајн анкета (јули–септември 2025) преку платформата SurveyMonkey. Биле собрани 1.436 целосно пополнети прашалници од Македонци во повеќе од 50 земји.

Резултатите покажале дека:

дел од иселениците се соочуваат со административни бариери;
постои ограничен пристап до дигитални услуги од институциите;
дијаспората има висока мотивација да учествува во развојни и инвестициски иницијативи, доколку комуникацијата е јасна и институционално поддржана.

Услови за враќање и инвестирање

Според анкетата, речиси половина од испитаниците би го разгледале враќањето во земјата на период подолг од една година, додека 24% изјавиле дека тоа е многу веројатно. Главните услови што би ги мотивирале се: