Со почести одбележанa бугарската операција кај Страцин, што го отвори патот кон ослободувањето на Скопје

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Со почести одбележанa бугарската операција кај Страцин, што го отвори патот кон ослободувањето на Скопје

23 октомври 2025

• од Гоце Кически

Со комеморативна церемонија во близина на селото Страцин, во источниот дел на Република Северна Македонија, вчера беше одбележана 81-годишнината од една од најзначајните битки на Балканскиот фронт за време на Втората светска војна — пробивот на германската одбрана од страна на бугарската армија на 22 октомври 1944 година.

Овој настан претставува пресвртница во Страцинско-Кумановската операција и отвора пат кон ослободувањето на Куманово и Скопје од нацистичката окупација.

Историски настан кој го одбележа патот кон ослободувањето

Во октомври 1944 година, по објавувањето војна на нацистичка Германија, бугарските единици започнуваат офанзива на западниот фронт. Германските сили, кои се повлекуваат од Грција кон Србија, се обидуваат да го задржат фронтот кај Страцин — стратешки важна кота на патот кон Куманово и Скопје.

Меѓу 22 и 25 октомври, по неколкудневни жестоки борби, бугарската армија успева да ја пробие германската одбрана. Во нападот учествуваат 9-та Плевенска и 12-та Лозенградска пешадиска дивизија под команда на генерал Асен Сираков.

Германските сили користат добро утврдени позиции со бункери и митралезни гнезда, но по неколку дена борби, бугарските единици ги освојуваат клучните височини, меѓу кои врвовите Чука, Дуб и Стражин, принудувајќи го противникот да се повлече кон Куманово.

На 14 ноември 1944 година бугарската армија влегува во Скопје, ослободувајќи го градот од нацистичката окупација.

Големи жртви и голем подвиг

Според историските податоци, бугарската армија претрпува над 1200 загуби — загинати и ранети во Страцинско-Кумановската операција. Германските сили оставаат стотици загинати и пленици, напуштена техника и оружје.

Сведоштвата на преживеаните војници го опишуваат бојното поле како место на исклучителен херојизам и пожртвуваност. Битката кај Страцин не била само воена операција — таа станала симбол на пресвртот на Бугарија кон антихитлеристичката коалиција и борбата против фашизмот.

Комеморацијата во 2025 година

На комеморацијата вчера присуствуваа официјални делегации од Бугарија, ветерани, претставници на бугарската заедница во Северна Македонија и дипломатскиот кор.

Делегацијата од Бугарија беше предводена од полковник Иван Рајков, заменик-командант на Заедничката команда на специјалните операции (ЗКСО). Присуствуваа и ветерани од Втората светска војна, меѓу кои и 100-годишниот мајор во пензија Тодор Андонов и 99-годишниот полковник Анани Христов, како и претставници на Сојузот на ветераните, парашутските единици, резервните офицери и военоинвалидските организации.

Церемонијата започна со панихида за загинатите војници, која ја одржа свештеник од Македонската православна црква. Беа положени венци и цвеќе во чест на паднатите во битките кај Стражин и Страцин.

Симболика на храброста и жртвата

„Оваа година одбележуваме 80 години од крајот на учеството на Бугарија во Втората светска војна — почеток на мир кој не беше подарен, туку извојуван. Токму овде, кај Страцин, започна тој пресврт. Денес ја оддаваме нашата почит на оние што го дадоа животот за слободата“, изјави бугарскиот амбасадор во Северна Македонија, Желязко Радуков.

Полковник Иван Рајков во своето обраќање нагласи: „Во подножјето на легендарниот врв Стражин ја одбележуваме 81-та годишнина од првиот борбен ден на Парашутната дружина. Ден исполнет со храброст, болка и верност кон татковината. Денес се поклонуваме пред нивното дело и го чуваме нивниот дух.“

Почит и признание

За активниот придонес во зачувувањето на военото сеќавање, на амбасадорот Радуков, на ЗКСО и на воениот аташе во Северна Македонија Асен Ламбев им беше доделен јубилеен медал „80 години од победата над хитлерофашизмот (1945–2025)“.

Со полагање венци и оддавање почит, учесниците на комеморацијата уште еднаш потсетија дека битката кај Страцин не е само дел од минатото — таа е жива историска порака за храброст, одговорност и избор на вистинската страна на историјата.

Страцин останува симбол на отпорот против фашизмот и сведоштво за храброста на бугарските војници. Осумдесет и една година подоцна, нивната жртва продолжува да инспирира генерации и да потсетува дека мирот и слободата се избор и обврска на сите.