Спротивно на законите: Судската власт и Обвинителството со намален буџет во 2024 година

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Спротивно на законите: Судската власт и Обвинителството со намален буџет во 2024 година

30 декември 2025

• од Станча Јаќимовски

Судската власт и Јавното обвинителство во 2024 година не ги добиле законски предвидените средства за работа од Основниот буџет, а со ребалансот на буџетот тие средства биле дополнително намалени. Ова го утврдува Државниот завод за ревизија (ДЗР) во најновиот извештај за Основниот буџет за 2024 година, објавен денеска.

Во извештајот со наслов „Идентификувани слабости во планирањето, прераспределбата и реализацијата на буџетските средства за 2024 година“, ревизорите нотираат дека е прекршен член 4 од Законот за судскиот буџет. Имено, иако законот јасно пропишува дека при ребаланс на буџетот средствата за финансирање на судската власт не смеат да се намалуваат, со ребалансот за 2024 година одобрениот буџет за Судската власт е скратен за 42.639.000 денари.

ДЗР укажува дека уште со донесувањето на Основниот буџет за 2024 година не биле обезбедени средствата утврдени со Законот за судскиот буџет, Законот за јавното обвинителство и Законот за рамномерен регионален развој. Наместо корекција, со ребалансот ваквата состојба дополнително се влошила.

Во воведот на извештајот, државните ревизори предупредуваат дека разликите меѓу максимално утврдените расходи од Владата, побараните средства од буџетските корисници и одобрените средства со Буџетот укажуваат на сериозен ризик – донесениот буџет да не ги одразува реалните потреби на институциите за остварување на нивните цели.

Регионалниот развој далеку под законскиот минимум

Ревизијата утврдува и значајни отстапувања кај средствата за рамномерен регионален развој. Иако законот предвидува најмалку 1% од БДП да се издвојува за оваа намена, во 2024 година преку Министерството за локална самоуправа и Бирото за регионален развој биле одобрени само 0,08% од БДП, што е дури и помалку во однос на 2023 година.

Според податоците на Секторот за буџет и фондови, преку програми што ги реализираат повеќе институции, овие средства формално достигнуваат до 1% од БДП за 2023 година, но тие се значително пониски во споредба со претходниот период, кога биле реализирани 3,15% од БДП за 2022 година. Најголемо отстапување меѓу планираните и одобрените средства е утврдено кај Владата и Бирото за регионален развој.

Недостаток на отчетност и координација

Како и во претходните години, ДЗР повторно констатира дека Министерството за финансии не доставило извештај до Владата со образложение за причините поради кои буџетските барања на институциите не биле усогласени со одобрените средства. Ревизорите препорачуваат зајакнување на постапката за усогласување меѓу Министерството за финансии и буџетските корисници, со цел да се намали ризикот планираните средства да не ги одразуваат реалните потреби.

Поголемо задолжување, раст на долговите и притисок врз пензискиот фонд

Во извештајот се анализирани и приливите од задолжување во земјата и странство, кои во 2024 година учествувале со 33,5% во вкупните приходи на Основниот буџет – за 2,5 процентни поени повеќе од 2023 година. Домашното задолжување учествувало со 56% во вкупните приливи по овој основ, што е зголемување во однос на претходната година, додека задолжувањето во странство е намалено за 4%.

ДЗР утврдува дека и во 2024 година нема подобрување во финансиската состојба на Фондот за пензиско и инвалидско осигурување. За покривање на дефицитот, од Основниот буџет биле исплатени значителни средства, што претставува околу една четвртина од вкупните средства за исплата на пензии. Расходите за пензии во 2024 година се зголемиле за 16,27% во однос на 2023 година, како резултат на усогласувањето и линеарното зголемување на пензиите, но и поради порастот на бројот на нови пензионери.

Раст на државниот и јавниот долг

Според наодите на ревизијата, државниот долг на крајот на 2024 година изнесувал околу 8,3 милијарди евра, што е зголемување за повеќе од една милијарда евра во споредба со 2023 година. Неговото учество во БДП достигнало 53,8%. Јавниот долг, пак, изнесувал околу 8,5 милијарди евра или 62,4% од БДП, што исто така претставува значително зголемување во однос на претходната година.

Извештајот на ДЗР уште еднаш отвора сериозни прашања за законитоста, планирањето и одржливоста на буџетската политика, особено кога станува збор за финансирањето на клучните институции на правниот систем.