Три фабрики згаснаа за три недели – текстилната индустрија на колена

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Три фабрики згаснаа за три недели – текстилната индустрија на колена

15 август 2025

• од Станча Јаќимовски

Во првите седум месеци од годинава, 5.393 луѓе ја напуштиле текстилната индустрија. Тоа не е само бројка – тоа е економски земјотрес што ја потресува источна Македонија, а се чувствува низ целата држава.

Во Штип, центарот на текстилното производство, за само три недели се затвориле три фабрики, секоја со околу стотина вработени. Меѓу оние што си заминале, 81% се жени, а речиси половината се жени над 50 години – работнички кои целиот работен век го минале на машина за шиење, а денес државата им нуди само една „опција“: невработеност и сиромаштија.

Од мотор на економијата – во отпад на индустријата

Никој не може да каже дека не знае зошто ова се случува. Платите во текстилот се ниски со децении, условите за работа се далеку од европските стандарди, а странските партнери ги држат цените на услугите под минималниот праг на профитабилност. Кога на тоа ќе се додаде нелојалната конкуренција и неконтролиран увоз, се добива совршена формула за бавно гасење.

Но, одговорните не реагираат. Државата не обезбедува индустриска стратегија, а помошта што се најавува ретко стигнува таму каде што е најпотребна. Кристина Ампева од Гласен Текстилец открива дека од унгарскиот кредит, на текстилот му припаднале само 1,7% од средствата.

Еден локален сопственик на фабрика, со заложен имот вреден 450.000 евра, бил одбиен за кредит од 80.000 евра со кој можел да ги спаси своите 40 вработени. Ова не е изолиран случај – тоа е системски сигнал дека реалниот сектор е препуштен сам на себе.

Бројките не лажат – но политиката ги игнорира

Ангел Димитров од „Мода“ – Свети Николе, изнесува податок кој звучи како пресуда: бруто-платите пораснале за 158%, но цените што ги плаќаат странските нарачатели се зголемиле само за 77%. Разликата е финансиска „ламја“ која не може да се победи со продуктивност ниту со штедење.

За споредба, во Бугарија, која има силна текстилна индустрија, државата субвенционира дел од трошоците за енергија и воведува даночни олеснувања за работодавачите што инвестираат во модернизација. Во Србија, пак, текстилните кластери добиваат директни грантови за извозна промоција. Во Македонија? Министри кои уште пред 15 години им порачале на текстилците дека, ако затворат, работниците ќе се „апсорбираат“ во индустриските зони – како да се работи за резервни делови, а не за луѓе.

Десет проценти од индустријата – и нула проценти интерес

Текстилот учествува со над 10% во вкупното индустриско производство. Тоа значи дека неговото умирање нема да ги погоди само работниците и градовите каде што фабриките се затвораат, туку целата економија. Наместо да биде препознаен како стратешка гранка, текстилот е оставен да се бори со банките, со пазарот и со државната рамнодушност.

Ако ова продолжи, празните хали во Штип, Пробиштип, Свети Николе и Берово ќе станат новиот индустриски пејзаж. Со нив ќе исчезне и целиот занает на шиење, моделирање и изработка што децении ја носеше ознаката „Made in Macedonia“.

Последен повик за спас

Времето за козметички мерки одамна помина. Сега е момент за:

Стратешка државна програма за модернизација и дигитализација на текстилните фабрики
Субвенции за домашно производство и контрола на нелојалниот увоз
Олеснет пристап до финансии за фирмите што одржуваат вработеност и извоз
Регионални програми за преквалификација за постарите работници

Без овие чекори, текстилот ќе стане само уште една фуснота во учебниците по економска историја – и уште еден доказ дека во Македонија, индустриите не умираат од старост, туку од незаинтересираност.