Зошто Бугарија и Европа бележат рекорден извоз кон Централна Азија?

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Зошто Бугарија и Европа бележат рекорден извоз кон Централна Азија?

30 април 2026

• од Темелко Тошев

Додека Брисел воведува нови пакети санкции против Москва, официјалните трговски податоци откриваат еден необичен парадокс: извозот од европските земји кон Киргистан расте со незапирлива брзина. Бугарија не е исклучок во овој тренд, позиционирајќи се меѓу земјите со најголем процентуален скок на испораките кон оваа далечна централноазиска држава.

Енормен раст по почетокот на војната во Украина

Од почетокот на воената инвазија во Украина во 2022 година, Киргистан — земја со население слично на Бугарија и скромна економија — стана клучен трговски партнер за многу европски индустриски гиганти. Податоците на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) се фрапантни: извозот од Германија е зголемен за 1.880%, додека оној од Италија скокнал за речиси 2.000%.

На ниво на цела Европска Унија, вредноста на извозот кон Киргистан пораснала од скромни 263 милиони евра пред војната, на над 2,7 милијарди евра во 2023 година. Тоа е десеткратно зголемување кое тешко може да се објасни со одеднаш пораснатата домашна потрошувачка на Киргистан, чиј вкупен БДП изнесува само околу 14 милијарди евра.

Бугарскиот извоз со скок од 5.000%

Бугарија е еден од најистакнатите примери во овој економски феномен. Според Робин Брукс, поранешен главен економист во Институтот за меѓународни финансии, бугарскиот извоз кон Киргистан пораснал за неверојатни 5.000% (или 50 пати) во споредба со периодот пред 2022 година.

2021 година: Извозот изнесувал само 4,1 милиони долари.
2022 година: Раст на 22 милиони долари.
Крај на 2024 година: Рекордна вредност од 78,5 милиони долари.

Што всушност се извезува?

Најголемиот дел од стоките спаѓаат во категории кои се критични за рускиот пазар, кој е под строги санкции. Речиси 60% од вкупниот извоз на ЕУ се однесува на:

Транспортна опрема (делови за камиони и автомобили).
Машини и уреди (металопреработувачки машини, електромотори, пневматски системи).

Конкретно за Бугарија, податоците на TradingEconomics покажуваат дека една третина од извозот го сочинуваат машини, нуклеарни реактори, котли и парни инсталации, по што следат возила и електрична опрема.

„Вратичка“ кон Москва и новиот пакет санкции

Овој трговски пат јасно укажува на тоа дека Русија успешно ги пренасочи своите канали за снабдување преку посредници како Киргистан, Ерменија и Казахстан. Наместо директна трговија, компаниите едноставно го продолжуваат патот на стоката, а трошокот го покрива крајниот руски потрошувач.

Сепак, Европската Унија веќе презема чекори да го затвори овој „одводен канал“. Со последниот, 20-ти пакет санкции, веќе е забранет одреден извоз за Киргистан поради високиот ризик стоките да завршат во Руската Федерација за поддршка на нејзиниот воен капацитет. Останува да се види дали овие мерки конечно ќе го запрат економскиот парадокс кој со години ја поткопува ефикасноста на европските ограничувања.