Поразителна слика од средношколските уписи: Повеќе слободни места отколку ученици, стручното образование станува прв избор

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Поразителна слика од средношколските уписи: Повеќе слободни места отколку ученици, стручното образование станува прв избор

22 август 2026

• од Темелко Тошев

Со објавувањето на конечните ранг-листи од августовскиот уписен рок, практично се затвори циклусот за упис во средните училишта за учебната 2026/2027 година во Македонија. Но, зад формалните процедури и листите на примени ученици се крие една многу поголема и поалармантна приказна: македонскиот образовен систем денес нуди повеќе места отколку што има средношколци.

Демографската реалност наспроти образовната инфраструктура

За оваа учебна година, Министерството за образование и наука (МОН) распиша конкурс со над 25.000 слободни места во 109 јавни средни училишта ширум државата. Сепак, реалноста покажува дека интересот и бројот на ученици се далеку помали. Податоците од јунските уписи говорат дека од 15.075 пријавени деветтоодделенци, се запишале вкупно 13.397 ученици. Ова значи дека уште во вториот јунски рок останаа речиси 12.000 празни места.

Овие бројки јасно го вклучуваат алармот дека образовната инфраструктура и планирањето на паралелките не ги следат демографските промени. Бројот на ученици се намалува, додека капацитетите на училиштата остануваат исти, што доведува до паралелки кои тешко се пополнуваат и училишта кои се натпреваруваат за сè помал број деца.

Стручното образование го презема приматот

Долги години во македонското општество гимназиското образование се сметаше за најелитен и најсигурен пат кон успехот. Сепак, најновите трендови покажуваат целосен пресврт. Денес, учениците и нивните родители сè повеќе се водат од барањата на пазарот на трудот.

Статистиката од јунскиот упис е недвосмислена: само на македонски наставен јазик, во стручно образование се запишале 6.653 ученици, наспроти 3.010 во гимназиите. Слична е ситуацијата и кај наставата на албански јазик, каде што 2.133 ученици одбрале стручно училиште, во споредба со 1.165 кои се одлучиле за гимназија.

Пазарот на трудот денес диктира потреба од конкретни знаења и вештини. Професиите како електротехничари, машински техничари, информатичари и медицински кадар нудат брз влез на пазарот на трудот и сигурна егзистенција, што го прави стручното образование далеку попривлечно од порано.

Што понатаму?

Иако августовскиот рок традиционално е наменет за учениците кои биле на поправни испити или имале други предизвици, тој го комплетира мозаикот за состојбата на средното образование во земјата. Денешниот проблем повеќе не е дали ќе има место за секој ученик, туку како паметно да се насочат младите кон профили што навистина и се потребни на економијата.

Оваа ситуација отвора сериозни прашања за надлежните институции: Дали е време за рационализација на паралелките? Дали образовниот систем треба побрзо да се приспособува на демографскиот пад? И најважно, како да се осигури дека секој млад човек ќе добие образование што му нуди вистинска перспектива за иднината, наместо само да се пополнуваат празни квоти во застарени образовни профили.

Уписите за 2026/2027 година покажуваат дека фокусот веќе не смее да биде само на бројката на запишани ученици, туку на квалитетот, насоката и реалната применливост на нивното образование.