Јани Никола за Бугарите во Албанија: Знаеме кои сме и не се срамиме од тоа

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Јани Никола за Бугарите во Албанија: Знаеме кои сме и не се срамиме од тоа

10 декември 2025

• од Станча Јаќимовски

Во срцето на Мала Преспа, тивко и скромно, се крева една приказна што денес станува симбол на упорноста, љубовта кон корените и посветеноста на една заедница што со векови опстојува меѓу две држави. Јани Никола, роден во 1986 година во овој мал, но значаен регион во Албанија, е едно од најпрепознатливите лица на бугарското малцинство таму. За себе вели: „Ние сме живата врска меѓу Албанија и Бугарија“, а неговиот живот и работа тоа го потврдуваат секој ден.

Историски чекори и официјално признавање на заедницата

Бугарите во Албанија со генерации живеат во Мала Преспа, Голо Брдо, Дебар и Гора. Иако нивното присуство е длабоко вкоренето во историјата, 2017 година претставува пресвртница – тогаш бугарското малцинство официјално беше признаено од албанските власти. На последниот попис во 2023 година, 7057 лица јасно се самоопределија како Бугари, правејќи ја заедницата четврта по големина во Албанија.

И покрај тоа, деталните резултати по населени места сè уште не се објавени, што, според Никола, има и политичка димензија. Тие резултати се од клучно значење: ако во одредени региони се потврди најмалку 20% бугарско население, училиштата ќе можат да воведат настава на бугарски јазик – чекор неопходен за зачувување на културата, традицијата и идентитетот.

Од Мала Преспа до Русе – патот на едно дете на Бугарија

„Од најмали нозе знаев кој сум и никогаш не сум се срамел од тоа“, вели Јани. Неговото воспитување и образование се обележани со љубов кон Бугарија, иако роден далеку од неа. Сакајќи да студира медицина, тој сепак поаѓа по патот на правото, запишувајќи се на Русенскиот универзитет „Ангел Канчев“. По завршувањето на студиите, животните околности го враќаат во Албанија – каде неговата заедница го чека.

Таму продолжува да работи за добробитта на Бугарите преку различни организации, а во 2015 година, заедно со пријатели, го основа „Друштвото за бугарско-албанско пријателство“ во Корча. Организацијата денес управува со две неделни бугарски училишта и реализира бројни културни, образовни и младински иницијативи.

Човек кој гради мостови

Јани Никола веќе шест години е заменик-градоначалник на Општина Пустец – најголемиот бугарски центар во Албанија – и генерален секретар на организацијата од Корча. Тој е поддржувач на идејата дека вистинската сила доаѓа од младите, од зачувувањето на јазикот и од активно градење пријателства меѓу заедниците.

„Нашата цел се младите Бугари. Ние сме живата врска меѓу Бугарија и Албанија. Мост на пријателство, култура и заемно разбирање“, нагласува тој.

Предизвиците на заедницата

Мала Преспа и другите региони каде живеат Бугари се меѓу најсиромашните и најзапоставените во Албанија. Никола отворено зборува за проблемите:

недостаток на здравствени специјалисти;
сиромаштија и ограничен пристап до квалитетни медицински услуги;
масовна миграција на младите;
отсуство на инвестиции и економски развој.

Благодарение на фондацијата „Бугарска памет“ на д-р Милен Врабевски, веќе четврта година се спроведуваат бесплатни медицински прегледи, а најтешките случаи се лекуваат бесплатно во Бугарија. Досега преку иницијативата поминале повеќе од 500 лица.

Европа како можност

Албанија од 2024 година официјално го започна својот пат кон членство во Европската унија, пат што според проценките би можел да заврши околу 2030 година. Јани е оптимист, но и реалист.

„Членството нема автоматски да донесе промена. Но ќе нè доближи до Бугарија. Ќе паднат границите и ќе бидеме едно“, вели тој.

Неговата докторска дисертација „Бугарско-албанските односи во светлината на европските интегративни процеси“ е доказ за тоа дека мостовите меѓу двете држави не се само емоционални, туку и академски, политички и општествени.

Порака до сите Бугари

Во пресрет на новата година, Никола испраќа искрена порака:

„Да бидете живи и здрави. Да знаете дека има Бугари што живеат зад границата, во Албанија – во Врбник, Мала Преспа, Корча, Поградец, Голо Брдо и Гора. Придонесувајте за доброто на татковината. Нема ништо подобро од тоа да работите и да живеете во својата земја.“

Малите мостови што прават големи промени

Приказната на Јани Никола е повеќе од лична биографија. Таа е приказна за една заедница која опстојува благодарение на луѓе што веруваат во иднината, во образованието, во пријателството и во Европа без граници. Бугарите во Албанија, предводени од личности како Јани, покажуваат дека културната врска е посилна од километри, политика или време.

Тие се мостот. И додека тој мост постои, приказната за нивното постоење ќе продолжи да се пишува.