Европратениците го отфрлија амандманот на Вајц: Заедничката историја останува во извештајот за С. Македонија

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Европратениците го отфрлија амандманот на Вајц: Заедничката историја останува во извештајот за С. Македонија

17 јуни 2026

• од Темелко Тошев

Бугарија и Европскиот парламент (ЕП) ѝ нанесоа дипломатски удар на Република Северна Македонија (РСМ) откако го отфрлија третиот амандман на известувачот Томас Вајц за бришење на параграфот 73 од извештајот за напредокот на земјата на патот кон евроинтеграциите за 2025 година.

Оваа точка инсистира мешовитата историска комисија меѓу Бугарија и Северна Македонија да постигне јасни и видливи резултати, потпирајќи се исклучиво на објективни, автентични и докажани историски извори и документи, согласно Вториот протокол од Договорот за добрососедство.

Резултати од гласањето: Конечниот текст на резолуцијата беше усвоен со 411 гласа „За“, 338 „Против“ и 188 воздржани.

Политичка битка во Брисел за Параграфот 73

Извештајот за напредокот на РСМ за 2025 година, кој беше усвоен во Комисијата за надворешни работи на ЕП, се претвори во арена на голема политичка битка. Во центарот на тензиите се најде параграфот 73, кој се смета за „острилото“ во документот.

Официјалниот известувач за РСМ, Томас Вајц од групата на Зелените, се обиде во последен момент целосно да го избрише преку својот амандман број 3. Во овој параграф изречно е наведен терминот „заедничка историја“ и се бара строго научен и академски, а не политички пристап кон минатото.

Вајц активно лобираше за отстранување на овој текст, барајќи поддршка од социјалистите и либералите од „Обновете ја Европа“. Неговиот главен аргумент пред колегите во Стразбур беше дека параграфот не е прифатен во Скопје, каде што се толкува како дополнителен услов.

„Во 90-тите години пропуштивме можност да ги насочиме овие земји кон Европа, а сега гледаме дека прашањата за идентитетот го растргнаа овој регион,“ истакна австрискиот европратеник.

Тој повика реформите на земјата да бидат наградени со делумна интеграција во единствениот пазар, а идниот пат кон ЕУ да започне прво со Црна Гора, следена од Албанија и РСМ.

Реакции од Софија и Скопје

Дека ќе има обид за кратење на текстовите за мешовитата комисија, прва предупреди бугарската потпретседателка Илијана Јотова, која добила информации од бугарските европратеници. Според неа, останувањето на оваа формулација е клучно бидејќи работата на комисијата е дел од т.н. Француски предлог од 2022 година и директно се однесува на напредокот на земјата.

Од друга страна, македонскиот премиер Христијан Мицкоски упати критики дека Софија поставува историски услови: „Претходните власти прифатија нешто што се случило во средниот век да решава каде ќе бидеме ние во 21 век.“

Како одговор, бугарскиот европратеник Андреј Ковачев (ЕПП/ГЕРБ) објасни дека бришењето на текстот би му овозможило на Скопје да наметне концепт на „мултиперспективност“ во историјата, односно секој да ги толкува историските факти како што сака. Тој додаде дека по промената на составот на македонската комисија, работата е целосно блокирана.

Спорните историски прашања остануваат нерешени: Додека договорите постигнати до 2019 година важат само за античката историја, целосна блокада постои за темите поврзани со:

Гоце Делчев
Илинденското востание
Охридската архиепископија

Инцидентот со амбасадата ја влоши атмосферата

Атмосферата околу извештајот дополнително се усложни поради инцидентот во Скопје, кога беа запалени два автомобила на бугарската амбасада.

Илијана Јотова го оцени ова како директен напад врз Бугарија, а бугарските европратеници остро реагираа за време на дебатата:

Андреј Ковачев: Го истакна палењето како тажен резултат на посеаната омраза од македонските политичари, додавајќи дека е недозволиво вината за немањето напредок да се префрла врз Бугарија.
Илхан Ќучук („Обновете ја Европа“/ДПС): Беше подиректен, изјавувајќи: „Ако ми кажете дека ова е криминален акт - не, ова е акт против земја-членка на Европската Унија.“
Станислав Стојанов („Преродба“): Го дефинираше палењето како недозволив удар врз дипломатска мисија, заклучувајќи дека актуелната власт во Скопје не може да им понуди подобра иднина на своите граѓани.