Зоран Ефремов: Македонците ја учат и препознаваат историјата исклучиво преку екраните

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Зоран Ефремов: Македонците ја учат и препознаваат историјата исклучиво преку екраните

23 август 2026

• од Темелко Тошев

Дали нашата историска свест се гради во училниците и библиотеките или пред телевизиските екрани? Во едно свое излагање, Зоран Ефремов отвори клучна дебата за тоа како македонскиот граѓанин ја перципира сопствената историја, посочувајќи дека филмското платно, за жал, станало главен учител на нацијата.

🎥 Илузијата на филмското платно

Ефремов прецизно детектира еден модерен и загрижувачки феномен во македонското општество. Според него, колективната меморија повеќе не се потпира на научни истражувања или на читање историска литература, туку на она што ќе се сервира преку кинематографијата.

„За македонскиот граѓанин историјата е историја на филмското платно. Он ја учи историјата и ја препознава само преку филмското платно,“ дециден е Ефремов.

Овој став укажува на фактот дека публиката често не прави разлика меѓу уметничка слобода и историски факт, прифаќајќи ја фикцијата како апсолутна вистина.

🎬 Случајот со „Сенки над Балканот“

Како најсликовит пример за оваа појава, Ефремов ја посочува популарната регионална серија „Сенки над Балканот“. Серијата, иако е пред сè криминалистичка фикција сместена во периодот меѓу двете светски војни, имаше огромно влијание врз јавното мислење.

Тој нагласува дека токму оваа серија е одговорна за креирањето на одредена слика за историското ВМРО кај пошироката јавност денес. Наместо преку архиви и историски читанки, граѓаните својата перцепција за оваа организација ја изградија преку сценаријата напишани за забава на ТВ-гледачите.

🧠 Зошто фикцијата ги победува фактите?

Оваа опсервација отвора неколку важни прашања за тоа зошто историјата се сведува на поп-култура:

Доминација на визуелните медиуми: Во ерата на брзи информации, на просечниот граѓанин му е многу полесно да изгледа една едночасовна епизода отколку да прочита стручна историска книга.
Моќта на сензационализмот: Филмаџиите користат драмски елементи, мистика и акција кои се далеку попривлечни од сувите историски податоци и хронологии.
Пасивно конзумирање: Гледачите најчесто не ги проверуваат информациите што ги добиваат преку сериите, прифаќајќи го наративот на режисерот како конечен.

📚 Повик за будење на институциите

Изјавата на Ефремов не е само критика кон граѓаните, туку и сериозен аларм до образовните институции и историчарите. Ако екраните ја презедоа улогата на едукатори, тогаш науката мора да најде нови, покреативни начини да допре до пошироката јавност пред историјата целосно да се претвори во филмско сценарио.