НЕОЧЕКУВАН СВРТ КАЈ СОСЕДИТЕ: Бугарите престанаа да се иселуваат, еве кој ја спасува демографијата

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

НЕОЧЕКУВАН СВРТ КАЈ СОСЕДИТЕ: Бугарите престанаа да се иселуваат, еве кој ја спасува демографијата

27 мај 2026

• од Темелко Тошев

Во време кога целиот Балкан мака мачи со иселувањето, статистиката од Бугарија покажува една неочекувана тенденција. Големата емиграција е веќе минато, а бројот на Бугари кои се враќаат дома, заедно со приливот на странски работници, е единствената светла точка во инаку мрачната демографска слика на нашиот источен сосед.

Во демографијата дури и најпесимистичките прогнози често се покажуваат како премногу оптимистички, а простор за пријатни изненадувања речиси и да нема. Европа е континент со најстаро население, а Бугарија се издвојува со негативни демографски показатели во речиси секој поглед: низок наталитет, висока смртност и место во Топ 3 земји во ЕУ според уделот на население постаро од 65 години.

Сепак, во последните години се забележува една нова тенденција – големиот бран на иселување е зад нив. Не само што сè помалку Бугари ја напуштаат својата татковина, туку сè повеќе од нив се враќаат од странство.

Според неодамнешните податоци на бугарскиот Национален статистички институт (НСИ), заклучно со 31 декември 2025 година, населението на Бугарија изнесува 6.423.207 лица. Во споредба со 2024 година, тоа претставува минимално намалување за 14.153 лица, односно за само 0,22%. Деталните податоци откриваат интересни поместувања.

Осум пати помалку емигранти и бран на враќање

Најзабележителната разлика во демографијата пред и по пандемијата е токму кај миграцијата на граѓаните. Бројот на оние кои ја напуштаат земјата драстично се намалува. Во 2012 година, 13.640 Бугари ја напуштиле земјата, бројка што го достигна својот врв во 2019 година со 37.931 емигрант.

Пандемијата стави крај на оваа масовна миграција, а 2025 година е особено забележителна бидејќи бројот на емигранти со бугарски пасош е на историски минимум. Во 2024 година се иселиле 9.119 лица, а во 2025 година таа бројка паднала на само 4.532. Ова е дури осум пати помалку во споредба со пикот од 2019 година.

Од друга страна, повратниот бран зема замав. Додека во 2012 година во Бугарија се вратиле нешто под 5.000 иселеници, во 2024 година таа бројка надмина 18.205 лица, а во 2025 година изнесува 17.369. Овој тренд на враќање започнал уште во 2017 година. Причините се јасни: растот на платите во одредени сектори во Бугарија кои се доближија до европските, како и поевтиниот живот (особено доколку поседуваат сопствен дом). Истовремено, условите на Западот (особено во Велика Британија по Брегзит) значително се влошија.

Трипати повеќе странци се доселуваат за работа

Втората нова тенденција е растечкиот број на странци кои доаѓаат во Бугарија. Во 2012 година во Бугарија се населиле 9.139 странци, додека во 2023 година таа бројка достигна рекордни 39.790 (најмногу поради војната во Украина). Иако овој прилив бележи благо забавување, бројката останува трипати повисока во споредба со пред една деценија.

Денес приливот на странци е претежно од т.н. трети земји (надвор од ЕУ), кои доаѓаат како увозна работна сила. Дел од нив се сезонски работници до 3 месеци, но сè поголем е бројот на оние со долгорочни дозволи за престој и работа.

Наталитетот паѓа, здравствениот систем пред колапс

За жал, добрите вести од надворешната миграција не се пресликуваат на внатрешен план. Природниот прираст во 2025 година е на најниско ниво од 2010 година наваму (со исклучок на пандемиските години). Раѓањата се намалени за 6% (вкупно 50.241 бебиња), додека бројот на починати изнесува 99.479 лица. Само една област во цела Бугарија – Сливен, се одликува со висока стапка на наталитет.

Смртноста од кардиоваскуларни заболувања е алармантна: 923 случаи на 100.000 луѓе (за споредба, во Франција тој број е 163). Очекуваниот животен век во северозападниот регион на Бугарија е убедливо најнизок во цела Европска Унија – само 73,9 години.

Работната сила се топи, Софија продолжува да расте

За 15 години населението на Бугарија се намалило за над еден милион луѓе (1.081.661), а овој пад речиси целосно паѓа на товар на работоспособното население. Во 2010 година Бугарија имала 4,7 милиони луѓе способни за работа, а денес таа бројка е падната на 3,76 милиони. Товарот врз активното население постојано расте, па соодносот на лица во зависна возраст (под 15 и над 65 години) кон работоспособното население достигна рекордни 61,6%.

Наспроти празнењето на провинцијата, главниот град останува магнет. Софија како општина за првпат надмина 1,3 милиони жители. Додека речиси сите општини во државата бележат негативен природен прираст, Софија има позитивен механички прилив (повеќе доселени отколку иселени) од +10.754 лица. По неа следат Пловдив, Варна и Несебар.

Причината за оваа внатрешна преселба е очигледна – додека просечната плата во Софија веќе ја надмина границата од 2.000 евра, во помалите градови како Силистра таа едвај изнесува околу 1.000 евра, покажувајќи дека длабокиот економски јаз помеѓу регионите останува нерешен проблем.