УНИЦЕФ: Насилството врз децата може да се спречи ако општеството дејствува заеднички

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

УНИЦЕФ: Насилството врз децата може да се спречи ако општеството дејствува заеднички

05 мај 2026

• од Гоце Кически

Насилството врз децата во Северна Македонија претставува сериозен и широко распространет проблем, но истовремено и појава што може да се спречи доколку сите чинители во општеството преземат координирана акција, порача УНИЦЕФ.

Во јавен коментар објавен по засилената јавна дебата за случаи на насилство врз деца, претставничката на УНИЦЕФ во земјата, Лесли Милер, истакнува дека шокот, гневот и тагата кај граѓаните се оправдани, но предупредува дека тие емоции нема да доведат до промени доколку не се претворат во конкретна акција. Според неа, неопходна е колективна одлука повеќе да не се толерираат условите што овозможуваат насилството да продолжи.

Таа нагласува дека секое дете има право да расте без насилство, што не е само морална обврска, туку и јасно дефинирана правна должност на државата. Во согласност со меѓународните стандарди, институциите мора да обезбедат ефикасни механизми за превенција, рано препознавање, пријавување и соодветна заштита на децата.

Податоците со кои располага УНИЦЕФ покажуваат дека насилството често започнува во средини што треба да бидат безбедни за децата. Голем дел од децата во земјата се соочуваат со насилни форми на дисциплина во домот, додека врсничкото насилство останува една од најчестите појави во училиштата. Дополнително, извештаите на надлежните институции укажуваат на значителен број случаи на сексуално насилство врз деца во изминатите години, што укажува на слабости во системот на заштита.

Во анализата се потенцира дека различните форми на насилство се меѓусебно поврзани и често се надополнуваат, создавајќи подлабоки и долготрајни последици врз психофизичкото здравје на децата. Кога насилството станува нормализирано во семејството, училиштето или пошироката заедница, се зголемува веројатноста децата да го прифатат како неизбежен дел од животот.

Дополнителна загриженост претставува и дигиталниот простор, каде што ризиците се прошируваат и стануваат потешко контролирани. Насилството може да се случува истовремено и на интернет и во реалниот живот, следејќи ги децата во сите аспекти од нивното секојдневие. Стигматизацијата и обвинувањето на жртвите дополнително ги обесхрабруваат младите да пријават злоупотреба и да побараат помош.

Според Милер, решенијата се познати и достапни, но бараат политичка волја и долгорочна посветеност. Таа посочува дека клучно е зајакнувањето на законската рамка и нејзината доследна примена, како и обезбедувањето поддршка за родителите и старателите преку програми за позитивно воспитување. Училиштата, исто така, треба да станат безбедни средини со јасни политики и обучен кадар кој може навремено да ги препознае знаците на насилство.

Во исто време, системот мора да обезбеди чувствителен и ефикасен одговор кога дете ќе пријави насилство, со цел да се избегне дополнителна траума и да се овозможи брзо закрепнување. Безбедноста на интернет, додава таа, треба да биде третирана како составен дел од заштитата на децата, со подобра координација меѓу институциите и технолошките компании.

Особено внимание се посветува на потребата од прекинување на циклусот на насилство, имајќи предвид дека децата кои вршат насилство често самите биле изложени на злоупотреба или занемарување. Затоа, покрај одговорноста, неопходни се и мерки за психолошка поддршка и социјална инклузија.

На крајот, Милер истакнува дека промената на општествените норми е суштински дел од решението. Прифаќањето на насилни воспитни методи, толеранцијата кон семејно насилство и обвинувањето на жртвите мора да бидат надминати. Само кога заедницата колективно ќе ги отфрли овие практики, ќе се создадат услови за трајна промена.

Од УНИЦЕФ оценуваат дека актуелната јавна дебата може да претставува пресвртница, доколку се искористи за спроведување конкретни реформи и за градење побезбедна средина за секое дете во земјата.